Прогресивното редовно оданочување на дополнителните профити на големите компании би го довело буџетот на Европската унија до 107 милијарди евра годишно, покажува најновото истражување на фракцијата Левица во Европскиот парламент и невладината организација Мрежа за даночна правда.
Вишокот профит на 209-те најголеми и најпрофитабилни компании од целиот свет, како што е дефинирано од Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), достигна речиси две милијарди евра во 2022 година, вклучително и 310 милијарди евра во ЕУ, велат авторите на студијата.
На прво место во 2022 година бил банкарскиот сектор со 588 милијарди евра дополнителна добивка, велат тие, издвојувајќи ги италијанската банка UniCredit, шпанскиот Santander и француските BNP Paribas и Credit Agricole во ЕУ.
Следува енергетскиот сектор со 549 милијарди евра дополнителен профит, покажува истражувањето, а во Европа се издвојуваат италијанската ENI и австриската OMV.
На трето место се технолошките гиганти Apple, Microsoft, Alphabet, Tehncent и Meta со 312 милијарди евра дополнителен профит. Четвртото место му припадна на фармацевтскиот сектор со речиси 100 милијарди евра и европските „шампиони“ Ново Нордиск, Санофи и Мерк.
„Големите компании и нивните сопственици ги надминуваат повеќето земји во однос на економските ресурси и се главен извор на нееднаквост“, истакнуваат авторите на студијата.
„Оваа нееднаквост и концентрација на моќ го загрозуваат функционирањето на слободниот пазар бидејќи најголемите компании, благодарение на прекумерните профити, можат да трошат повеќе од конкуренцијата и да растат уште повеќе. Тие ја загрозуваат и демократијата бидејќи со пари се купува моќ“, предупредуваат тие.
Скокот на цените на гасот и нафтата му донесе на енергетскиот сектор од околу 200 до 300 милијарди евра дополнителен профит на сметка на клиентите во Европа, а ЕУ собра околу 20 милијарди евра од тие пари преку „солидарен придонес“, според авторите на студијата.
Со оглед на високото ниво на цените, мали се шансите за нов скок на добивката, но бројните големи компании во бројни сектори континуирано бележат профитни маржи над очекуваните вредности на конкурентните пазари, посочуваат оттаму.
„Во меѓувреме, акутната криза заврши, но контурите на нови се видливи“, предупредуваат тие, сугерирајќи му на Брисел дека на ниво на ЕУ „институционализира“ данок на дополнителен профит за сите големи компании, кои би можеле да финансираат повеќе од половина од буџетот.
Прогресивното оданочување на дополнителните профити со стапки од 20 до 40 отсто може да донесе приближно 107 милијарди евра во буџетот годишно, пресметаа тие.
Група од 25 водечки нафтени компании би плаќале околу 25 милијарди евра даноци годишно, Мајкрософт четири милијарди, а францускиот производител на луксузни стоки и американскиот тутунски гигант Филип Морис по една милијарда евра, покажа истражувањето.
Парите би можеле да се искористат за јавни инвестиции, намалување на нееднаквоста и финансирање на зелената и дигиталната транзиција, потсетуваат тие.