Напуштањето на американскиот долар како единствена валута за трговија со нафта не е изненадувачки потег на Саудиска Арабија, бидејќи Ријад размислува за тоа долго време, практично од 2018 година кога САД ги воведоа првите санкции кон Кина. Тоа е дел од процесот на дедоларизација, кој САД повеќе не можат да го спречат, изјави за Бизнис.рс Махмуд Бушатлија, експерт со децениско искуство во советодавната работа во областа на развојот и инвестициите.
„Процесот на дедоларизација започна во 2014-2015 година и веќе достигна фаза кога не може да се запре. Тој процес е побрз отколку што можеше да се предвиди. Саудиска Арабија пред десет години, кога беа воведени американските и европските санкции против Русија, сфати дека како голем производител на нафта може да ја одредат и нејзината цена. Токму тоа го прават преку асоцијацијата ОПЕК+ во која најважен партнер им е Русија“, рече Бушатлија.
Според него, Саудиска Арабија пред да биде поканета за членство во асоцијацијата БРИКС ги обновила дипломатските односи со Иран, кој исто така е официјална членка на БРИКС од јануари оваа година. Кина и Русија, кои ја претставуваат оската на БРИКС, одиграа клучна улога во помирувањето меѓу Ријад и Техеран.
„Ријад и Пекинг веќе некое време тргуваат со јуани, што само се интензивираше со влезот на Саудиска Арабија во БРИКС. Ова здружение, кое го развива својот платен систем независно од Западот, претставува огромен удар за САД и доларот, бидејќи покажува дека Америка ја губи позицијата на прва и единствена економска сила во светот“, истакна нашиот соговорник. , потсетувајќи дека саудиската нафтена компанија Aramco се откажа пред неколку години откако излезе на берзата, што дополнително го поткопа доларот.
50-годишниот договор за петродолар меѓу САД и Саудиска Арабија истече претходно овој месец. Терминот „петродолар“ се однесува на улогата на американскиот долар како валута што се користи за трансакции со сурова нафта на светскиот пазар. Станува збор за договор потпишан од Ријад и Вашингтон во јуни 1974 година, набргу откако САД го напуштија златниот стандард, што имаше далекусежни последици за глобалната економија. Во историјата на глобалните финансии, неколку договори ѝ донесоа корист на американската економија како што е договорот за петродолар.
Речиси во исто време, Саудиска Арабија се приклучи на прекуграничната пробна програма за дигитални валути на централната банка со кинеска доминација, што може да биде уште еден чекор кон намалување на светската трговија со нафта, што се спроведува во американски долари. Потегот беше потврден од Банката за меѓународни порамнувања на почетокот на овој месец и и овозможува на саудиската централна банка да стане „целосен учесник“ во проектот mBridge, соработка започната во 2021 година помеѓу централните банки на Кина, Хонг Конг, Тајланд и Обединетите Арапски Емирати.
Доминацијата на американскиот долар се намалува бидејќи Русија и Саудиска Арабија го сметаат кинескиот јуан како примарна валута за трговија со нафта, се согласуваат многу западни аналитичари. Според Бушатлија, Русија ја врзала цената на гасот, а подоцна и на нафтата со златото, што и овозможува да ја одреди вредноста на рубљата. Саудиска Арабија, исто така, се согласи да и продава нафта на Кина за јуани, кои ги користи за плаќање на увезената стока од Кина.
Кина како најголем светски увозник на енергија и официјално втора по големина светска економија исто така активно ја намалува употребата на американскиот долар како основа на меѓународниот финансиски систем. Еден од најзначајните исходи од посетата на рускиот претседател Владимир Путин на Кина во април беше неговата потврда дека Москва ја поддржува употребата на кинескиот јуан за порамнување на трансакциите со нафта, пренесува Yahoo Finance.
Доколку Саудиска Арабија, која има огромни резерви на нафта, кои се проценуваат дека се најголеми во светот, се префрли на јуанот, тоа би довело до огромни промени во глобалниот економски систем. Ако трговијата со нафта се оддалечи од американскиот долар, тоа драстично ќе ја намали побарувачката за долари, што ќе предизвика пад на вредноста на американската валута. Ова може да има значителни последици за глобалната економија, вклучително и значително зголемување на инфлацијата во САД.
Нафтата е клучен влез за многу индустрии, а промените во нејзината цена може да имаат огромни, далекусежни последици за глобалната економија. Доколку нафтата повеќе не се тргува во американски долари, тоа би влијаело на глобалниот финансиски систем и би имало бранувачки ефект низ светската економија.
„Инвеститорите кои се сериозни во врска со градењето на своето богатство на долг рок треба да бидат свесни за влијанието на падот на американскиот долар, не во иднина, туку сега“, рече Најџел Грин, основач и извршен директор на најголемата светска независна консултантска компанија DeVere Group.
Според него, постојат и ризици специфични за нафтената индустрија.
„Компаниите кои генерираат значителен приход од производство на нафта или поврзани услуги ќе бидат погодени од промените во валутата што се користи за трговија“, рече Грин.
Тој посочи дека нафтата е една од најважните и најпрометните суровини во светот, со која традиционално се тргува во американски долари. Ова му даде на американскиот долар доминантна улога на глобалните финансиски пазари, бидејќи земјите кои сакаат да купат нафта мора прво да се здобијат со американски долари за да го сторат тоа. Така беше во последните 50 години, но сега се менува, рече Грин.
