Според извештајот на Институтот за економија и мир (IEP), Северна Македонија се наоѓа на 51. место на Глобалниот индекс за мир (GPI) за 2025 година, со резултат од 1,799. Ова претставува регрес од четири позиции во споредба со претходната година.
Оваа позиција ја сместува државата во централниот дел на листата која опфаќа 163 земји ширум светот, во рамките на регионот Западна и Централна Европа. Регионот останува најбезбеден во светот, иако забележува мал пад од 0,57 отсто во текот на изминатата година.
Во регионот Западна и Централна Европа, други земји од пошироката околина се рангирани на следниов начин: Хрватска на 19. место (резултат 1,519, намалување за 1 позиција), Бугарија на 29. место (резултат 1,610, прогрес за 1 позиција), Грција на 45. место (резултат 1,764, пад за 3 позиции), Албанија на 52. место (резултат 1,812, пад за 6 позиции), Босна и Херцеговина на 59. место (резултат 1,895, пад за 3 позиции), Косово на 63. место (резултат 1,908, пад за 3 позиции) и Србија на 64. место (резултат 1,914, пад за 1 позиција).
Овие рангирања укажуваат дека земјите од Западен Балкан генерално остануваат во средниот дел на индексот, со благи промени во нивните места, првенствено поради предизвиците во доменот на сигурноста и милитаризацијата. Регионалната иницијатива за контрола на мало и лесно оружје на Западен Балкан, во која членуваат и земјите од регионот, продолжува да игра важна улога во намалувањето на безбедносните ризици.
На глобално рамниште, индексот на мир за 2025 година открива дека светот станал помалку мирен по 13-ти пат во последните 17 години, со просечно опаѓање на мирот од 0,36%. Ова е шеста последователна година на влошување на глобалната мирност. Исланд ја зачувува титулата на најспокојна земја во светот со резултат од 1,095, потоа Ирска (1,260) и Нов Зеланд (1,282).
На другиот крај од спектарот, земји како Русија (3,441), Украина (3,434), Судан (3,323), Демократска Република Конго (3,292) и Јемен (3,262) се меѓу оние со најмалку мир, погодени од интензивни судири и хуманитарни кризи.
Најголемото влошување е забележано во доменот на моментални судири, со пад од 1,3%, при што 78 земји бележат влошување поради зголемениот број на надворешни конфликти. Во 2024 година, 46 земји учествувале во повеќе надворешни војни отколку претходната година, со Русија, Бангладеш и Украина кои забележале најголем пад во овој домен. Делот кој се однесува на милитаризација исто така бележи пад, со 86 земји кои ги зголемиле воените расходи, при што просечните воени трошоци како процент од БДП достигнале највисоко ниво од 2010 година. Норвешка, Данска и Бангладеш се меѓу земјите со најголем пад во овој домен.
Спротивно на овие трендови, доменот на безбедност и сигурност покажува благ прогрес, со подобрувања во 95 земји, особено во перцепциите за криминал, политичкиот терор и насилни протести.
Извештајот потенцира дека зголемените геополитички тензии, финансиската нестабилност и високата инфлација, посебно во земјите во развој, креираат опасност за понатамошна ескалација на судири. Глобалната економија во 2024 година беше карактеризирана со забавен раст на БДП (околу 3%), висока инфлација (околу 6% на глобално ниво, со троцифрени бројки во земји како Судан и Сирија) и зголемена невработеност кај младите, особено во региони како Блискиот Исток и Северна Африка.
Овие фактори, заедно со зголемените воени буџети и трговските ограничувања, ја зголемуваат можноста за „конфликтна зараза“, каде конфликтите во една земја можат да се прелеат во соседните региони, како што се гледа во Источна Европа и Јужен Кавказ поради војната во Украина.
Во извештајот се наведува дека во 2023 година биле активни 59 државни конфликти, што е највисока бројка од крајот на Втората светска војна, додека уделот на конфликти што завршуваат со мировни договори или јасна победа значително опаднал. Ова, заедно со зголемениот број на меѓународни конфликти (175% пораст од 2010 година), укажува на зголемен ризик од ескалација на постоечките жаришта, како што е неодамнешниот конфликт во Кашмир меѓу Индија и Пакистан.
Во услови на зголемена геополитичка фрагментација и ограничени ресурси за превенција на конфликти, извештајот повикува на засилени напори за мировни иницијативи и економска стабилизација за да се спречи понатамошно влошување на глобалната мирност.