Во извештај објавен вчера, Светската банка предупредува дека војната на Блискиот Исток ќе предизвика силно зголемување на цените на енергијата за 24 проценти во 2026 година, додека вкупните цени на стоките ќе се зголемат за 16 проценти, што дополнително ќе ја поттикне инфлацијата и ќе го забави глобалниот економски раст.
Според извештајот, војната предизвикала еден од најголемите шокови врз снабдувањето со нафта, со почетен пад на глобалната понуда од околу 10 милиони барели дневно.
Нападите врз енергетската инфраструктура и прекините во транспортот преку Ормутскиот теснец, низ кој минува околу 35 проценти од светската поморска трговија со сурова нафта, дополнително ја влошиле ситуацијата, според Светската банка.
Цените на суровата нафта од типот Брент веќе беа за 50 проценти повисоки кон средината на април отколку на почетокот на годината, и се предвидува дека ќе бидат во просек 86 долари за барел во 2026 година, во споредба со 69 долари во 2025 година.
Овие проекции претпоставуваат дека најлошите нарушувања ќе се стабилизираат до мај и дека транспортот преку клучните правци ќе се нормализира до крајот на годината.
Главниот економист на Светската банка, Индермит Гил, предупредува дека војната има „ефект на бранување“ врз глобалната економија – прво преку зголемување на цените на енергијата, потоа цените на храната, а потоа преку инфлацијата и зголемувањето на каматните стапки, што дополнително ги зголемува трошоците за задолжување.
Цените на ѓубривата би можеле да пораснат за 31 процент во 2026 година, дополнително намалувајќи ги приходите на земјоделците и загрозувајќи ги приносите.
Во исто време, цените на индустриските метали како што се алуминиумот, бакарот и калајот би можеле да достигнат историски максимуми, поттикнати од силната побарувачка од сектори како што се центри за податоци, електрични возила и обновлива енергија.
Скапоцените метали се исто така во пораст, при што се очекува просечните цени да скокнат за 42 проценти оваа година, поттикнати од зголемената побарувачка за инвестиции во безбедни засолништа поради геополитичката неизвесност.
Во економиите во развој, инфлацијата би можела да се искачи на 5,1 процент во 2026 година, што е за еден процентен поен повеќе од проценките пред конфликтот, додека растот е ревидиран надолу на 3,6 проценти.
Во понегативно сценарио, ако конфликтот продолжи или има понатамошни штети на клучната инфраструктура, просечната цена на нафтата би можела да достигне 115 долари за барел.
Во тој случај, инфлацијата во економиите во развој би можела да се искачи на 5,8 проценти, ниво забележано само за време на енергетската криза во 2022 година, според извештај на веб-страницата на Светската банка.
Заменик-главниот економист на Светската банка, Ајхан Косе, предупредува дека владите имаат ограничен фискален простор за одговор и дека треба да се избегнуваат широки, неселективни мерки за поддршка што би можеле дополнително да ги нарушат пазарите, а наместо тоа да се фокусираат на насочена и привремена помош за најранливите.