Нова студија на „Гринпис“ покажа дека цените на јавниот превоз се зголемиле во 14 европски престолнини од 2023 година, а во некои градови зголемувањето било повеќе од 50 проценти. Сепак, во четирите престолнини, јавниот превоз станал поевтин во истиот период.
Јавниот превоз е една од важните ставки при планирањето патување во град, а новото истражување покажува дека трошоците за транспорт достигнале рекордни нивоа во половина од европските престолнини.
Според истражувањето на „Гринпис“, цените на билетите за јавен превоз значително се зголемиле во 14 европски престолнини во текот на изминатите три години.
Анализата опфатила 27 земји од Европската Унија, како и Велика Британија, Швајцарија и Норвешка, односно нивните главни градови. Истражувачите ја анализирале достапноста и цената на месечните и годишните билети за јавен превоз.
Исто така, беше забележано до кога важат долгорочните билети, односно дали го покриваат само градот или околните области, како и кои видови јавен превоз се вклучени во цената. Анализирани беа и прифатливоста на билетите за ранливите категории на населението, како и ДДВ-то платено на билетите за јавен превоз.
Гринпис ги повикува националните и локалните власти да воведат таканаречени прифатливи „климатски картички“, кои би им обезбедиле на граѓаните подостапен јавен превоз, но и би придонеле за намалување на емисиите од патниот и воздушниот сообраќај и зависноста на Европската Унија од фосилни горива.
Јавниот превоз станува поскап, но не насекаде
Лондон, Амстердам и Париз се меѓу најпопуларните европски дестинации, но и меѓу најскапите градови за живеење. Затоа, не е изненадувачки што се на врвот на листата по цена на месечен јавен превоз.
Во Лондон, месечниот билет чини 162 евра, во Амстердам 107 евра, а во Париз 77 евра.
Најголем пораст на цените на долгорочните билети од 2023 година е забележан во Никозија, каде што се зголемија за дури 67 проценти. По него следуваат Амстердам со раст од 55 проценти, Мадрид со 50 проценти и Братислава со 32 проценти.
Во Берлин цените се зголемија за 29 проценти, а во Виена за 26 проценти. Во Копенхаген, Букурешт, Вилнус, Брисел и Лондон, зголемувањето на цените беше најмалку 10 проценти.
Една од причините зошто билетите за јавен превоз во ЕУ се уште се скапи е ДДВ-то, кое во просек изнесува 11 проценти. Во седум земји, ДДВ-то на билетите за јавен превоз е дополнително зголемено од 2023 година.
Сепак, цените не се зголемија насекаде.
Цените на долгорочните билети за јавен превоз од 2023 година се намалија во четири европски престолнини.
Најголем попуст е забележан во Даблин, каде што цените се намалени за 42,5 проценти.
Во Осло, кој е познат како еден од најскапите европски градови, цените се намалија за 11,5 проценти. Во Берн тие се пониски за 6,6 проценти, а во Будимпешта за 5,8 проценти.
Во уште 12 главни градови, цените останаа на исто ниво како и во 2023 година.
Каде е најпристапниот јавен превоз?
Од 2023 година, Шпанија и Словенија воведоа одредени форми на уникатни картички кои важат на национално ниво. Сепак, од 30-те анализирани европски земји, само осум моментално нудат бесплатен јавен превоз или прифатливи универзални долгорочни билети.
Луксембург, Малта и Словенија имаат најдобри резултати во таа категорија, додека Финска, Грција и Норвешка се на дното кога станува збор за достапноста и прифатливоста на националните билети. Во исто време, тие земји имаат и надпросечни стапки на ДДВ за домашниот јавен превоз.
Кога се зема предвид достапноста, цената и прифатливоста на долгорочните билети за различни категории на население, најдобри резултати постигнуваат Талин, Луксембург и Валета, кои го делат првото место.
По него следуваат Прага на четвртото место, Рим на петтото и Атина на шестото. Првите осум ги комплетираат Софија на седмото место и Виена на осмото место.