Во текот на изминатите неколку години, европските домаќинства се соочија со голема криза со трошоците за живот, влошена од руската војна во Украина и последиците од прекините во снабдувањето поради пандемијата. Многу семејства беа принудени да ги намалат трошоците, а домаќинствата сè уште го следат секое евро дури и сега, со инфлација близу до целта од 2% на Европската централна банка.
Еден од корисните индикатори за приходите на домаќинствата е „средниот изедначен нето приход“(median equivalised net income). Тој индикатор се однесува на типичниот приход по лице, прилагоден за големината на домаќинството и по одбивањето на данокот, пишува Euronews.
Според податоците за 2024 година, средниот изедначен приход во 34 европски земји се движи од 3.075 евра во Албанија до 50.799 евра во Луксембург.
Во рамките на Европската Унија, Бугарија има најнизок медијален изедначен приход – 7.811 евра, додека просекот во ЕУ е 21.582 евра.
Заедно со Луксембург, Швајцарија и Норвешка се на врвот на рангирањето, по што следат Данска, Австрија, Ирска, Холандија и Белгија, сите со приход во опсег од 30.000 до 35.000 евра. Финска, Германија, Шведска и Франција се исто така над просекот на ЕУ.
На спротивниот крај се Северна Македонија, Турција и Црна Гора, додека во рамките на ЕУ, Унгарија и Романија, заедно со Бугарија, бележат приходи под 10.000 евра.
Македонија има медијален изедначен приход од 3.910 евра
Јазот меѓу Истокот и Западот
Податоците покажуваат јасна поделба: земјите од Западна и Северна Европа уживаат во највисоките средни приходи, додека јужните и источните региони заостануваат далеку. Разликата помеѓу Луксембург и Бугарија, на пример, надминува 40.000 евра.
„Нивото на просечна благосостојба забележано во 2024 година ги одразува долгорочните структурни фактори, како што се историските траектории на раст, индустријализацијата и развојот на социјалната држава“, изјави за Euronews д-р Стефано Филауро, вонреден професор на Универзитетот Сапиенца во Рим.
Продуктивноста и економската структура ја прават разликата
Разликите во продуктивноста и структурата на економијата помагаат да се објасни јазот, рече Џулија Де Лацари, економист во Меѓународната организација на трудот (МОТ).
„Повисоката продуктивност им овозможува на земјите да плаќаат повисоки плати“, рече таа.
Ова значи дека земјите со голем удел во сектори со висока вредност – како што се финансиите, информатичката технологија или напредното производство – имаат тенденција да плаќаат повисоки плати, додека оние што повеќе се потпираат на земјоделството или едноставните услуги имаат пониски плати.
Прилагодување на куповната моќ
Кога приходите се прилагодуваат според стандардот на куповната моќ (PPS) – вештачка валутна единица што изедначува колку стоки и услуги можат да се купат во различни земји – јазот се стеснува, но сепак останува голем.
Медијалниот изедначен нето приход се движи од 5.098 PPS во Албанија до 37.781 PPS во Луксембург. Просекот во ЕУ е 21.245 PPS, а Унгарија со 11.199 PPS е најнизок меѓу членките на ЕУ. Во Македонија изнесува 7.609 евра.
Разликата помеѓу најниската и највисоката во ЕУ е околу 26.500 PPS, во споредба со речиси 43.000 евра во номинална вредност.
Земји како Полска, Романија и Бугарија се снаоѓаат многу подобро кога приходот се мери во PPS, отколку во номинални износи.
Меѓу четирите најголеми економии на ЕУ, Германија и Франција остануваат над просекот, додека Италија и Шпанија се малку под него.