Намалувањето на субвенциите ќе го намали загадувањето на воздухот, ќе генерира приходи и ќе придонесе за забавување на климатските промени, велат критичарите, но се чини дека никој не слуша. И тоа не е толку лошо.
Субвенциите за фосилни горива се зголемија на рекордни 7 трилиони долари минатата година, соопшти Меѓународниот монетарен фонд, бидејќи владите ги поддржуваа потрошувачите и бизнисите за време на глобалниот скок на цените на енергијата предизвикани од руската инвазија на Украина и економското закрепнување од пандемијата.
Додека светот се бори да го ограничи глобалното затоплување на 1,5 степени Целзиусови, субвенциите за нафта, јаглен и природен гас чинат еквивалент на 7,1 отсто од глобалниот бруто домашен производ. Тоа е повеќе отколку што владите трошат годишно за образование (4,3 отсто од глобалниот приход) и околу две третини од она што го трошат за здравствена заштита (10,9 отсто).
Субвенциите за фосилни горива се зголемија за 2 трилиони долари во текот на изминатите две години, бидејќи експлицитните субвенции (пониски трошоци за набавка) се повеќе од двојно зголемени на 1,3 трилиони долари, според податоците на ММФ обезбедени од ажурираните проценки за експлицитни и имплицитни субвенции во 170 земји.
Потрошувачката на фосилни горива наметнува огромни трошоци за животната средина – главно преку локалното загадување на воздухот и штетите од глобалното затоплување, а огромното мнозинство субвенции се имплицитни, бидејќи трошоците за животната средина често не се рефлектираат во цените на фосилните горива, особено јагленот и дизелот – стои во извештајот.
Доколку владите ги отстранат експлицитните субвенции и воведат корективни даноци, цените на горивата би се зголемиле. Ова би ги навело бизнисите и домаќинствата да ги земат предвид еколошките трошоци при донесување одлуки за потрошувачка и инвестирање. Резултатот би бил значително намалување на глобалните емисии на јаглерод диоксид, почист воздух, помалку белодробни и срцеви заболувања и повеќе фискален простор за владите, велат тие, не земајќи ги предвид сегашните преголеми трошоци за живот за обичните граѓани.
Сепак, прекинувањето на субвенциите за гориво може да биде тешко. Владите мора јасно и внимателно да дизајнираат, да комуницираат и да ги спроведат реформите како дел од сеопфатниот пакет политики што ги истакнува придобивките. Дел од зголемениот приход треба да се искористи за компензација на ранливите домаќинства за повисоките цени на енергијата. Остатокот може да се искористи за намалување на даноците на трудот и инвестициите и за финансирање на јавните добра како образованието, здравството и чистата енергија, се заклучува во извештајот. пишува Лидер.хр.