Светот се соочува со неизбежна демографска транзиција, обележана со брзо стареење на населението, што наметнува итна потреба од преиспитување на економските и развојните стратегии на глобално ниво. Според Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), се предвидува дека глобалната средна возраст ќе достигне 41 година до 2100 година.
Значителен број земји во Латинска Америка и Азија, вклучувајќи ги Кина, Мексико и Бразил, веќе минуваат низ оваа забрзана демографска транзиција и влегуваат во фаза на интензивно стареење, пишува Весна Пантелиќ во јунското издание на „Макроекономска анализа и трендови“ (MAT).
Ваквата демографска динамика има директни и значајни последици врз потенцијалниот раст на бруто домашниот производ (БДП). Симулациите на ММФ предвидуваат забавување на растот на БДП во Европа до средината на векот, што е директно поврзано со демографските фактори. Покрај тоа, намалувањето на бројот на даночни обврзници, придружено со зголемени трошоци за социјални услуги, може да доведе до зголемување на јавниот долг.
Без инвестирање во човечки капитал, иновативни пристапи и воспоставување институционални рамки за здраво стареење, можат да се појават сериозни негативни економски ефекти.
Од товар до развоен ресурс
Во овој контекст, концептот на „Сребрена економија“ се појавува како клучен одговор и нова концептуална рамка. Тој ја трансформира перцепцијата за постарата популација, третирајќи ја како развоен ресурс, а не како пречка или товар.
Пристапот на сребрената економија подразбира фундаментална промена во економскиот наратив – премин од самото управување со демографските ризици кон активно охрабрување и активирање на економскиот потенцијал што го поседуваат постарите лица.
Секторите што се развиваат под покровителство на сребрената економија се разновидни и фокусирани на специфичните потреби и когнитивните способности на постарите лица. Ова вклучува:
• Технологија: Развој на апликации и уреди прилагодени за постарите лица.
• Здравствена заштита: Геронтологија, превентивна медицина, долгорочна нега.
• Образование: Програми за доживотно учење и преквалификација.
• Социјална грижа: Услуги за поддршка во домот и заедницата.
• Слободно време: Туризам прилагоден за постарите лица, рекреација, културни активности.
• Финансиски услуги: Специјални банкарски производи, осигурување, совети за пензии.
Активирање на работниот потенцијал и важноста на квалитетот на стареењето
Еден од централните столбови на сребрената економија е поттикнување на задржувањето на постарите работници и повторното ангажирање на пензионираните лица во работниот процес. Ова се постигнува преку имплементација на флексибилни работни модели и создавање инклузивни работни средини што го вреднуваат искуството и знаењето на постарите лица. Законодавните мерки, кои директно се справуваат со дискриминацијата врз основа на возраста и им забрануваат на работодавачите да ги одбиваат кандидатите врз основа на возраст, се исто така клучни во овој процес, пишува Бизнис.рс.
Податоците покажуваат дека овие стратегии веќе дале резултати. Во земјите од регионот на UNECE (Економска комисија на Обединетите нации за Европа), учеството на вработените на возраст од 55+ години значително порасна.
Квалитетот на стареењето, кој е тесно поврзан со способноста на поединецот да придонесе во економијата и општеството, директно корелира со образованието, нивото на приход и пристапот до квалитетни здравствени услуги. Затоа, инвестициите во овие области се неопходни за целосно реализирање на потенцијалот на сребрената економија.
Патот напред: Интеграција и инвестиции за одржлив раст
За целосно искористување на потенцијалот на сребрената економија, потребно е земјите да ја интегрираат демографската динамика во своите инвестициски и иновативни стратегии. Ова се постигнува преку специјализирани политики за развој на секторот кои се фокусирани на потребите и придонесот на постарите лица.
Крајната цел е да се создаде модел на одржлив раст кој ги вклучува економските, образовните, здравствените и социјалните придонеси на сите генерации. Така, стареењето на населението не се смета за пречка, туку за силен двигател на економскиот раст и социјалната благосостојба, отворајќи нови економски перспективи за иднината.
Фото: pixabay