Иран минатата недела предупреди дека подморските кабли во Ормутскиот теснец се ранлива точка во дигиталната економија на регионот, што предизвикува загриженост за можни напади врз критичната инфраструктура.
Овој тесен морски премин, кој веќе е клучно тесно грло за глобалните испораки на нафта, е подеднакво важен и за дигиталниот свет. Повеќе оптички кабли се протегаат по морското дно на теснецот, поврзувајќи ги земјите од Индија и Југоисточна Азија со Европа преку земјите од Заливот и Египет.
Подморските кабли се оптички или електрични кабли поставени на морското дно за пренос на податоци и електрична енергија. Тие пренесуваат околу 99 проценти од светскиот интернет сообраќај, според податоците од Меѓународната телекомуникациска унија (ITU), специјализирана агенција на Обединетите нации за дигитални технологии, пишува Ројтерс.
Каблите, исто така, пренесуваат телекомуникации и електрична енергија меѓу земјите и се клучни за услугите во облак и онлајн комуникацијата.
„Оштетените кабли значат забавување или прекини на интернетот, прекини во електронската трговија, доцнења во финансиските трансакции… и економски последици од сите овие прекини“, вели геополитичкиот и енергетски аналитичар Маша Коткин.
Државите од Персискиот Залив, особено Обединетите Арапски Емирати и Саудиска Арабија, инвестираат милијарди долари во вештачка интелигенција и дигитална инфраструктура за да ги диверзифицираат своите економии и да ја намалат зависноста од нафтата. Двете земји имаат основано национални компании за вештачка интелигенција кои им служат на клиентите низ целиот регион – сите зависат од подводни кабли за ултрабрз пренос на податоци.
Меѓу главните кабли што минуваат низ Ормутскиот теснец се Азија-Африка-Европа 1 (AAE-1), кој ја поврзува Југоисточна Азија со Европа преку Египет, со пристапни точки во ОАЕ, Оман, Катар и Саудиска Арабија; мрежата FALCON, која ги поврзува Индија и Шри Ланка со земјите од Персискиот Залив, Судан и Египет; како и Меѓународниот кабелски систем Gulf Bridge, кој ги поврзува сите земји од Персискиот Залив, вклучувајќи го и Иран. Дополнителни мрежи се во изградба, вклучувајќи го и системот предводен од катарскиот Ooredoo, според анализата на Ројтерс.
Кои се ризиците?
Иако вкупната должина на подморските кабли значително се зголеми помеѓу 2014 и 2025 година, бројот на дефекти остана стабилен на околу 150 до 200 инциденти годишно, според податоците од Меѓународниот комитет за заштита на каблите (ICPC). Саботажата спонзорирана од државата останува ризик, но 70 до 80 проценти од дефектите се предизвикани од случајна човечка активност – првенствено риболов и сидра на бродови, според ICPC и експертите.
Други ризици вклучуваат подводни струи, земјотреси, подводни вулкани и тајфуни, рече Алан Молдин, директор за истражување во телекомуникациската истражувачка фирма „ТелеЏеографи“. Индустријата реагира со закопување на кабли, нивно зајакнување и внимателно избирање на безбедни рути, додаде тој.
Војната со Иран, која сега влегува во својот трет месец, предизвика невидени прекини во глобалните снабдувања со енергија и регионалната инфраструктура, вклучително и напади врз центрите за податоци на „Амазон веб сервисис“ во Бахреин и ОАЕ. Подводните кабли засега се поштедени.