Подготовките за сезонска работа се во полн ек, а со почетокот на мај некои работници веќе се упатија кон Јадранското Море, новата туристичка сезона се загрева.
Странските работници од соседните земји, се значаен дел од вкупниот број сезонски работници во Хрватска во последните неколку години.
Оваа туристичка сезона, според сите извештаи, тие можеа да завршат најмногу работа, пишува порталот Posao.hr.
Законот за странци е заострен
Според податоците од Министерството за внатрешни работи, Хрватска минатата година издала околу 170.000 работни дозволи на странски работници. Тоа е приближно 36 илјади, или 17 проценти помалку отколку во 2024 година, што претставува пад во последните пет години.
Овој тренд е поврзан и со неодамнешното заострување на Законот за странци, со кој се воведоа построги услови за вработување и контрола, со што се намали вкупниот број на издадени дозволи.
Имено, ова се случи првенствено за да се воведе ред на пазарот на трудот со оглед на напливот на агенции кои посредуваа во доведувањето на странски работници во Хрватска, но и поради недостатокот на сите законски загарантирани права што овие работници ги имаа кај своите работодавци.
Сепак, се чини дека најголемиот проблем не е во секторот кој вработува најмногу сезонски работници. Немаше поголеми промени во туризмот и угостителството. Поконкретно, минатата година во овие дејности биле издадени околу 53 илјади работни дозволи, што е приближно три илјади или 6 проценти помалку од претходната година.
Број на издадени дозволи
Во исто време, туризмот повторно се проби на првото место по бројот на издадени дозволи, бидејќи градежниот сектор забележа голем пад. Од околу 75 илјади дозволи во 2024 година на нешто помалку од 53 илјади, практично на ниво на туризам.
Кога станува збор за земјите од кои доаѓаат странски работници, Босна и Херцеговина е сè уште на чело, но со околу шест илјади дозволи помалку од претходно. Непал останува на второто место, исто така со пад од околу четири илјади дозволи, на приближно 32 илјади. Трета е Србија со околу 24 илјади дозволи, што е исто така за околу четири илјади помалку од претходно.
Промената се случи и на четвртото и петтото место: Филипините се искачија на четвртото место со околу 18 илјади дозволи, со раст од околу 20 проценти, додека Индија падна на петтото место со приближно 15.400 издадени дозволи, што е дури 25 проценти помалку од претходната година.
Значителна промена може да се забележи и во структурата на дозволите. Имено, бројот на дозволи за нови работници се намали за околу 50 илјади, додека бројот на продолжувања на постојните дозволи се зголеми за околу 13 илјади. Во исто време, бројот на дозволи за сезонска работа се зголеми, од 17 илјади во 2024 година на околу 20 илјади минатата година.
На сезонските работници им се нуди сместување и храна
Сепак, во овој контекст, треба да се напомене дека работодавачите сè повеќе се обидуваат да бидат поконкурентни, па затоа, заедно со платата, нудат дополнителни бенефиции со цел да привлечат и задржат работна сила. Меѓу најчестите бенефиции се гарантирано сместување, покриени трошоци за превоз, платени оброци и бонуси за сезоната или лојалност.
Некои нудат и пофлексибилно работно време, образование и можност за напредување, свесни дека борбата за работници стана многу поинтензивна отколку пред неколку години. Горенаведеното покажува како работодавачите постепено се прилагодуваат на новите услови на пазарот на трудот и се обидуваат да обезбедат долгорочна стабилност на бизнисот, како што напишавме претходно.
Дополнително, беше потврдено дека работодавачите континуирано ги зголемуваат платите за сезонските работници. Како што потврди за „Глас Славонија“ Натали Комен-Бујас, директорка на Здружението за угостителство и туризам на ХУП; во најголемите туристички компании, за само две години, платите на работниците се зголемиле за околу 25 проценти, додека вкупните трошоци за работна сила во 2025 година биле повисоки за 11 проценти во споредба со претходната година. Во исто време, приходите од бизнисот растеле побавно, околу 7,8 проценти.
Трендот на раст на платите
Дополнително, според анкетата на Хрватското здружение на работодавачи меѓу неговите членови, се очекува трендот на раст на платите да продолжи и оваа година. Затоа, ХУП истакнува дека за задржување и привлекување на домашната работна сила, клучно е да се задржат и привлечат плати без данок, што, според нивните проценки, би можело да поттикне побрз раст на продуктивноста. Меѓу предлозите се зголемување на личниот одбиток на нивото на минималната плата и воведување на тринаесетта, ослободена од данок плата.
Здружението за угостителство и туризам на ХУП вели дека сè уште има простор за поголемо вклучување на домашните работници, што би можело да се олесни со пофлексибилни правила за привремени и повремени работни места. Во исто време, тие предупредуваат дека, додека приватниот сектор има недостиг од работници, во јавниот сектор има вишок вработени, па затоа, според препораките на ОЕЦД, дел од тој персонал би можел делумно да се пренасочи преку преквалификација и префрлање во приватниот сектор со цел да се ублажи недостигот од работна сила.