„Еуроњуз бизнис“ подетално ги анализираше бруто минималните плати и просечните трошоци за кирија во земјите од Европската Унија и нивните главни градови. Во многу главни градови, дури и бруто минималната плата не е доволна за покривање на киријата.
Домувањето и комуналните трошоци се најголемата категорија трошоци за европските домаќинства. Според најновите податоци на Евростат, 23,6 проценти од потрошувачката на домаќинствата во ЕУ е за домување, вода, електрична енергија, гас и други горива. Киријата претставува особено голем дел од трошоците во големите градови.
Поважно е што киријата е огромен товар за работниците со минимална плата и во многу европски престолнини ги надминува нивните месечни приходи.
Според анализата на Европската конфедерација на синдикати (ETUC), врз основа на податоци од ЕУ, просечната цена за изнајмување двособен стан во главните градови на повеќето земји-членки на ЕУ е повисока од бруто минималната плата. Само во пет земји од ЕУ кои имаат законски утврдена минимална плата месечната кирија е пониска од минималната плата.
Прага и Лисабон се најтешко погодени од трошоците за кирија
Работниците со минимална плата во чешката престолнина се најлошо снаоѓаат. Во Прага, просечната кирија е 1.710 евра, додека минималната плата во земјата е 924 евра. Ова значи дека износ еднаков на 185 проценти од минималната плата мора да се издвои за изнајмување двособен стан.
Лисабон е втор со удел од 168 проценти. Во Португалија, бруто минималната плата е 1.073 евра, додека просечната кирија во главниот град достигнува 1.710 евра.
Уделот на бруто минималната плата потребна за кирија надминува 150 проценти во Будимпешта (159 проценти), Братислава (158 проценти), Софија (154 проценти), Атина (153 проценти) и Рига (151 процент). Ова значи дека работниците со минимална плата би морале да ја потрошат целата своја плата за кирија, а сепак би им требало повеќе од половина од нивната дополнителна плата за да ја покријат.
Тој удел надминува 100 проценти – што значи дека дури и бруто минималната плата не е доволна за покривање на киријата – во Валета (143 проценти), Париз (138 проценти), Талин (131 процент), Мадрид (125 проценти), Букурешт (122 проценти), Варшава (117 проценти), Даблин (113 проценти), Љубљана (105 проценти) и Вилнус (105 проценти).
На пример, во Париз, просечната кирија за двособен стан е 2.523 евра, додека минималната плата во Франција е 1.823 евра. Во Мадрид, соодносот е 1.721 евра наспроти 1.381 евра.
Брисел и Берлин најдобри за работници со минимална плата
Од друга страна, Брисел се покажа како најдобар главен град во ЕУ за работници со минимална плата. Бруто минималната плата таму покрива 70 проценти од трошоците за кирија. Просечната кирија за двособен стан е 1.476 евра, додека минималната плата е 2.112 евра.
Берлин е втор најдобар со 76 проценти. Уделот на бруто минималната плата потребен за кирија е 85 проценти во Никозија, 87 проценти во Луксембург и 96 проценти во Хаг.
„Високите трошоци за домување и ниските плати ги туркаат луѓето во сиромаштија и ја водат економијата во рецесија“, рече генералната секретарка на ETUC, Естер Линч.
Таа додаде дека јазот помеѓу киријата и платата е целосно неодржлив. „Кога на тоа ќе ги додадеме растечките трошоци за енергија и храна, работниците се принудени да позајмуваат за основни потреби и практично немаат слободен приход – што го прави штедењето за замена на домашните апарати или посета на стоматолог мисија невозможна“, вели тој.
Киријата е попристапна во земјата отколку во главните градови
Во споредба со главните градови, националните просеци изгледаат малку подобро. Меѓу 16-те земји од ЕУ вклучени во оваа споредба на ETUC, уделот на бруто минималната плата потребна за кирија се движи од 33 проценти во Полска до 61 процент во Малта.
Во Полска, бруто минималната плата е 1.139 евра, додека просечната кирија е 376 евра. Франција исто така се справува подобро, со сооднос од 1.823 евра наспроти 695 евра. А Грција може да биде добра опција за работници со минимална плата надвор од Атина, со сооднос од 1.027 евра наспроти 408 евра. Во Шпанија, минималната плата е 1.381 евра, додека просечната кирија е 660 евра.
Препораки на ETUC
ETUC повикува на низа мерки, вклучително и целосна имплементација на директивата за минимална плата во сите земји-членки на ЕУ, земање предвид на трошоците за домување при утврдување на соодветноста на минималните плати и зголемување на јавните инвестиции во социјалното домување.
Минималните плати во Европа во 2026 година значително се разликуваат, и номинално и според куповната моќ. Според Евростат, околу 13 милиони работници во 21 земја од ЕУ примаат минимална плата или помалку.