Гувернерот на Хрватската народна банка, Борис Вујчиќ, предупреди дека инфлацијата од 5,8 проценти е загрижувачка, но истакна дека сегашното зголемување на цените во голема мера е последица на зголемувањето на цените на енергијата, додека најголемиот домашен инфлациски притисок сè уште доаѓа од услужниот сектор, пишува ХРТ.
Зборувајќи за априлската инфлација, Вујчиќ рече дека е важно да се направи разлика помеѓу надворешните и домашните причини за раст на цените.
„Кога станува збор за инфлацијата, важно е да се има предвид дека сегашниот раст е целосно последица на порастот на цените на енергијата. Стапката на инфлација падна од 4 на 3,7 проценти, а базичната инфлација остана на исто ниво. Инфлацијата на стоките е дури и негативна, минус 0,7 проценти – тука цените паѓаат, а она што долго време беше проблем се цените на услугите. Инфлацијата таму беше 7,2 проценти, а сега е 7,3 проценти. Ова ги вклучува и цените на туристичките услуги“, рече тој.
Тој додаде дека вкупната инфлација е загрижувачка, но дека дел од причината лежи надвор од Хрватска.
„Инфлацијата од 5,8 проценти е загрижувачка бројка, но треба да го разликуваме делот што е увезен, што е последица на шоковите во глобалната понуда. Треба да го одделиме тоа од нашите притисоци што ги имаме долго време, како што е порастот на цените на услугите“, рече тој.
Хрватска не е на врвот на ЕУ во однос на инфлацијата на долг рок
Прашан зошто Хрватска е меѓу земјите од ЕУ со повисока инфлација, Вујчиќ рече дека пошироката временска перспектива дава поинаква слика.
„Ако го погледнеме почетокот на растот на инфлацијата од 2021 година до денес, имаме кумулативна стапка на инфлација што е пониска од сите споредливи земји во Централна и Источна Европа. Кога ќе ја погледнете подолгата перспектива, ситуацијата не е таква што имаме највисока стапка на инфлација“, истакна тој.
Тој објасни дека дел од причината лежи во претходно подолгото задржување на субвенциите и ограничувањата на цените на енергијата. „Некое време имавме повисока стапка на инфлација затоа што ги задржавме ограничувањата и субвенциите на цените на енергијата подолго. Кога тоа почна да се олабавува, цените растеа побрзо, дури и пред војната во Иран“, рече тој.
Тој истакна дека цените на услугите остануваат клучен предизвик, но очекува тие постепено да се смируваат. „Цените на услугите никогаш не паднале под 7 проценти. Мислам дека наскоро ќе видиме и намалување на таа стапка, како последица на намалувањето на побарувачката и понискиот раст на платите што го очекуваме оваа година“, додаде тој.
Најлошо сценарио: инфлација од 7 проценти,– најголем проблем е растот на цените на услугите
Зборувајќи за сценаријата на Централната банка на Кина поради кризата на Блискиот Исток, Вујчиќ рече дека дури и најлошото сценарио е сè уште можно.
„Се наоѓаме помеѓу основното и лошото сценарио. Сценариото од 7 проценти е најлошото. Сè зависи од тоа што ќе се случи на светскиот пазар на енергија. Ако оваа ситуација продолжи со месеци, тогаш ќе се приближиме до тоа многу лошо сценарио. Ако ситуацијата се реши релативно брзо, ќе се вратиме на основното сценарио каде што проекцијата за инфлација е 4,6 проценти во 2026 година“, тврди Вујчиќ.