По повеќе од десет години преговори, Советот на Европската Унија и Европскиот парламент постигнаа договор за задржување на правото на бесплатен рачен багаж и надомест за доцнење на летовите, како дел од правилата на ЕУ за правата на патниците во авионите.
Според новите правила, патниците сè уште ќе имаат право на бесплатен рачен багаж, како и на финансиска надомест доколку нивниот лет доцни најмалку три часа. Ова беше едно од клучните барања на Европскиот парламент, на кое се спротивставија поединечни земји-членки на ЕУ.
„Износите на надоместокот остануваат исти какви што им се познати на авиокомпаниите речиси дваесет години. Ова носи предвидливост и правна сигурност“, изјави висок дипломат на ЕУ по постигнувањето на договор.
Патниците во Европа сè уште имаат право на надомест од 250 до 600 евра ако летот е откажан или доцни повеќе од три часа. Новиот текст дополнително прецизира дека авиокомпаниите ќе плаќаат:
300 евра за летови подолги од 3.500 километри,
600 евра ако доцнењето надмине четири часа или летот евентуално е откажан.
Новите правила практично ги елиминираат доплатите за рачен багаж, кои станаа вообичаена практика кај нискобуџетните авиокомпании како што се „Рајанер“ и „Изиџет“.
Патниците ќе имаат право на еден бесплатен личен предмет со димензии до 40 × 30 × 15 см (торба, ранец или слично) и еден помал куфер на тркала со вкупни димензии до 100 см и тежина до 7 кг.
Кога законот ќе стапи на сила во 2027 година, авиокомпаниите ќе мора да ги вклучат и двата овие предмети за рачен багаж во основната цена на билетот.
Иако оваа промена веројатно ќе доведе до повисоки почетни цени, особено кај нискобуџетните превозници кои моментално наплаќаат дополнително за поголеми рачни торби, патниците кои не носат куфер ќе можат да изберат поевтин билет и да добијат попуст.
Организациите на потрошувачи долго време тврдат дека наплатата за рачен багаж е нелегална, особено кога станува збор за практиката на одредени нискобуџетни компании, и дека патниците мора да имаат право на надомест за доцнење на летовите.
Од друга страна, некои авиокомпании брзо воведуваат или ги зголемуваат надоместоците за рачен багаж во последните месеци, наведувајќи ги зголемените оперативни трошоци поради високите цени на горивото за авиони, кои дополнително се зголемија поради нарушувањата на Блискиот Исток.
Договорот беше постигнат во петок од страна на амбасадорите на земјите-членки на ЕУ и кипарското претседателство со Советот на ЕУ, кое трае до крајот на јуни. Европскиот парламент треба да ја испрати конечната потврда за договорот во понеделник, со што формално ќе заврши законодавната постапка, пренесува Еуроњуз
Новите правила ќе почнат да се применуваат во 2027 година.
Повеќе од десет години преговори
Ревизијата на европските правила за заштита на патниците беше иницирана во 2013 година.
За време на преговорите, европратениците се залагаа за пошироки права на патниците во врска со багажот, како и дополнителна заштита во случај на банкрот на авиокомпанијата. Сепак, поединечните земји-членки и самата воздухопловна индустрија се спротивставија на тие промени.
Литванскиот член на Зелените во Европскиот парламент, Вирџинијус Синкевичиус, потсети дека законот за правата на патниците од 2004 година „едноставно не е прилагоден на денешната реалност“, во која воздушниот сообраќај доживеа огромен раст.
„Во тоа време, Рајанер превезуваше околу 23 милиони патници годишно. Во 2024 година, превезуваше повеќе од 183 милиони, речиси осум пати повеќе. Визер дури и не постоеше тогаш, а Изиџет беше мал играч на пазарот. Денес, нискобуџетните компании доминираат во европскиот воздушен сообраќај и го базираат својот бизнис модел на одвојување на услугите што некогаш беа вклучени во цената на билетот и наплаќање за нив одделно“, рече тој.
Еден дипломат од ЕУ процени дека „старите правила повеќе не ги исполнуваат очекувањата на граѓаните“ и дека нивната ревизија станала неопходна.
За време на претходните преговори, некои земји-членки се залагаа прагот за исплата на надомест за доцнење да се зголеми од три на четири часа. Меѓу земјите што се спротивставија на тоа беа Германија, Португалија, Словенија и Шпанија.
Авиокомпаниите, од своја страна, побараа правото на надомест да се оствари само по доцнење од најмалку пет часа. Тие тврдеа дека построгите правила би можеле да ги охрабрат да откажуваат летови за да избегнат казни и дека многу доцнења се предизвикани од околности надвор од нивна контрола, како што се технички проблеми на аеродромите.
Сепак, Европскиот парламент на крајот успеа да го одбрани постојното решение, па затоа правото на надомест сè уште важи по доцнење од три часа на летот.
Фото: Pixabay