„Бритиш ервејс“, „Ер Франс“ и „Луфтханза“ со децении се имиња што влеваат самодоверба, престиж и впечаток дека воздушниот сообраќај е нешто посебно.
Денес, сликата е значително поинаква. Нема ниту еден европски авиопревозник на сегашната листа на авиокомпании со пет ѕвезди на Skytrax, додека азиските и блискоисточните компании сè поубедливо ја преземаат улогата на поставувачи на стандарди.
Симболичниот крај на една ера се случи во 2003 година, кога „Бритиш ервејс“ и „Ер Франс“ го испратија „Конкорд“ во историјата за последен пат. Џоан Колинс тогаш го нарече „травестија на цивилизацијата“, но за европските авијациски гиганти тоа беше само почеток на долг пад, пишува „Тпортал“.
„Бритиш ервејс“, некогаш гордост на британското небо и компанија која без многу двоумење се нарекуваше „најскапата авиокомпанија во светот“, се споменува сè почесто во последниве години поради намалување на трошоците, штрајкови, ИТ-пропусти и изгубен багаж. Затоа ироничната кратенка ABBA, т.е. „секој освен „Бритиш ервејс“, стана популарна меѓу патниците.
Прашањето е како европските авио-гиганти ја изгубија својата предност. Одговорот во голема мера се сведува на две имиња и една голема промена во индустријата. Првото име е Мајкл О’Лири, раководител на „Рајанер“, човек кој ги направи ниските цени деловна филозофија и целосно го промени европското небо.
Неговата пресметка беше брутално едноставна: патниците ќе се согласат на речиси сè ако цената е доволно евтина. Се покажа дека бил во право. Денес, „Рајанер“ превезува повеќе од 200 милиони патници годишно, додека „Бритиш ервејс“, на кратки и долги линии заедно, превезува помалку од 50 милиони.
„Бритиш ервејс“ се обиде да одговори со свој нискобуџетен проект „Го“, но тој обид беше краткотраен. Го беше продаден, заврши со easyJet, а BA се најде помеѓу Ryanair и сè помоќниот easyJet. Во таква борба, тој одлучи да ги намали трошоците таму каде што патниците најмногу ги чувствуваа.
Под водство на Алекс Круз, извршен директор до 2020 година, British Airways вметна повеќе седишта во авионите на кратки релации, го намали просторот за нозе и ја укина бесплатната храна и пијалоци во економската класа. Компанија со зборот „британски“ во своето име веќе не служеше ниту бесплатна шолја чај. Барем минијатурно шише вода подоцна се врати, но впечатокот за штета веќе беше нанесена.
Други европски превозници следеа сличен пат. Ер Франс, Луфтханза, Свис, КЛМ и САС исто така го почувствуваа притисокот од конкуренцијата со ниски цени и почнаа да се однесуваат попретпазливо, поштедливо и помалку раскошно. Но, падот на Бритиш ервејс беше највидлив. Скајтракс ја прогласи за најдобра авиокомпанија во светот уште во 2006 година, а денес е едвај на средина од рангирањето во анкетите за патници.
Додека Рајанер зеде голем дел од кратки рути од европските гиганти, вистинскиот удар врз нивниот престиж дојде од Блискиот Исток. Емирати, Катар ервејс и Етихад ја искористија локацијата на нивните домашни аеродроми помеѓу Европа, Азија, Африка и Австралија и ги направија глобални центри за патници на долги релации.
Нивниот подем не се базираше само на поволни врски и нови авиони. Авиокомпаниите од Заливот инвестираа многу во чувството на луксуз: пространи бизнис и прва класа, премиум салони, подобра услуга во економска класа и аеродроми кои се чувствуваат како дестинации сами по себе.
Во време кога европските превозници ги намалуваа трошоците, елиминираа бесплатна храна и го намалуваа просторот за нозе, „Емирати“, „Катар ервејс“ и „Етихад“ им продаваа на патниците спротивна приказна, приказна за удобност, престиж и искуство што започнува на аеродромот.
Не станува збор само за кабини. „Емирати“, „Катар ервејс“ и „Етихад“ исто така изградија аеродроми кои дејствуваат како дестинации сами по себе. Затворените тропски градини, базените, спа-зоните, луксузните салони и трансферите до авионите станаа дел од искуството што европските центри се мачат да го следат.