Иако сè повеќе се зборува за кризата со домувањето и зголемувањето на цените на недвижностите низ цела Европа, прашањето кога луѓето успеваат да го купат својот прв дом станува сè поважно. Податоците покажуваат големи разлики меѓу земјите – додека некои Европејци го добиваат својот прв дом пред триесетгодишна возраст, други чекаат до средината на триесеттите години за тој чекор. Не само платите и цените на становите играат улога, туку и семејната поддршка, културата на изнајмување и навиките што се разликуваат од земја до земја.
Помалку од седум од 10 домаќинства во Европската Унија живеат во сопствен имот. Според податоците за 2025 година, уделот на сопствениците на станови и куќи е 68,5 проценти, што е за 2,2 процентни поени помалку отколку во 2010 година.
Разликите меѓу земјите се големи – од само 47,2 проценти од домаќинствата што живеат во свој дом во Германија, до дури 93,8 проценти во Словачка, според податоците од Евростат.
Но, кога Европејците најчесто го купуваат својот прв имот? И зошто тој момент толку многу варира низ целиот континент?
Според истражувањето од Извештајот за трендовите во домувањето во Европа на RE/MAX за 2025 година, просечната возраст на купувачот на имот за прв пат во 23 европски земји е 31,3 години.
Најмладите купувачи за прв пат се на Малта, каде што имаат просечно 28 години, додека најдолгото чекање е во Швајцарија и Грција – просечната возраст на првиот купувач таму е 34,7 години.
„Иако прифатливоста на недвижностите често одредува кога луѓето го купуваат својот прв дом, семејната поддршка и културните ставови кон изнајмувањето станови исто така играат важна улога“, изјави за Euronews Business Михаел Полцлер, извршен директор на RE/MAX Europe.
Британците се меѓу најмладите клиенти, Германците чекаат најдолго
Меѓу петте најголеми европски економии, Велика Британија има најниска просечна возраст при купување прв имот – 28,4 години.
Истиот просек е забележан и во Луксембург, кој, заедно со Велика Британија, е меѓу земјите каде што луѓето најрано го добиваат својот прв дом.
Една од причините е финансиската поддршка од семејството. Според истражувањето на RE/MAX Europe, 53 проценти од младите Британци на возраст од 18 до 34 години добиваат помош преку паричен подарок или наследство.
„Ова може да објасни зошто некои купувачи во Велика Британија успеваат да станат сопственици на имот на помлада возраст“, рече Полцлер.
Спротивно на тоа, Германија има највисока просечна возраст меѓу големите европски економии – 33,6 години.
Ова значи дека Германците го купуваат својот прв стан или куќа во просек 5,2 години подоцна од Британците.
Во Германија, стан почесто се изнајмува отколку се купува
Една од причините за подоцнежното купување недвижен имот во Германија е различниот став кон изнајмувањето.
„Во Германија, изнајмувањето е многу повеќе прифатено како долгорочна опција за домување, со посилна заштита на закупецот и поголема стабилност“, рече Полцлер.
Затоа многу млади Германци не го гледаат купувањето недвижен имот како задолжителен следен чекор по напуштањето на домот на своите родители.
Меѓу германските испитаници на возраст од 18 до 34 години, 69 проценти моментално живеат во изнајмен стан, додека европскиот просек во таа група е 38 проценти. Шпанија има втора најниска просечна возраст на првиот купувач – 30,9 години. Во Франција, тој просек е 32,5 години, додека во Италија е 32,8 години. Семејството често одредува колку брзо некој ќе стигне до својот прв дом.
Во Италија и Шпанија, младите луѓе често остануваат со своите родители до 26-годишна возраст, што е околу три години подолго од европскиот просек. Ова им овозможува полесно да заштедат пари за купување недвижен имот, но во исто време го одложува моментот кога ќе станат независни сопственици.
Во Франција, младите луѓе најчесто стануваат независни околу 23-годишна возраст, но семејната финансиска помош при купување недвижен имот е ретка. Само една третина од Французите (33 проценти) добиваат паричен подарок или наследство за да им помогнат да го купат својот прв дом, додека европскиот просек е 48 проценти.
„Пониското ниво на семејна поддршка може да биде една од причините зошто купувачите во Франција влегуваат на пазарот на недвижности подоцна“, рече Полцлер.
Каде е најдолгото чекање за прв стан?
Покрај Грција и Швајцарија, меѓу земјите каде што првиот имот се купува подоцна е и Турција, со просечна возраст на првиот купувач од 34,1 година.
Над европскиот просек се Чешка со 33,2 години, Полска со 32,7, Бугарија со 32,5, Словенија со 32,2 и Хрватска со 32,1 година.
Од друга страна, меѓу најмладите клиенти се Унгарија со просек од 28,5 години и Холандија со 28,8 години. Граѓаните на Австрија (29,1), Португалија (29,8) и Финска (29,9) исто така го купуваат својот прв дом пред 30-годишна возраст. Со 30,8 години, Ирска е малку под европскиот просек. Двајца од пет Британци го купуваат својот прв дом до 25-годишна возраст.
Податоците покажуваат и големи разлики по возрастна група. Во Велика Британија, дури 40,2 проценти од купувачите го купуваат својот прв дом на возраст меѓу 18 и 25 години. Грција има најнизок процент во таа возрасна група, каде што само 12,1 процент од луѓето го купуваат својот прв имот пред 26-годишна возраст.
Кога се разгледуваат купувачи на возраст од 18 до 25 години и од 26 до 35 години заедно, околу седум од 10 Европејци (69,5 проценти) го купуваат својот прв дом до 35-годишна возраст. Највисоки проценти се забележани во Луксембург со 87,8 проценти, Холандија со 85,2, Велика Британија со 84,6 и Унгарија со 82,8 проценти.
Најдоцна се купува во Грција, каде што само 50,4 проценти од луѓето стануваат сопственици на својот прв имот до 35-годишна возраст. Во Швајцарија, тој процент е 53,2 проценти, а во Турција 56 проценти.
Пораното купување не мора да значи повеќе сопственици
Анализата на Euronews Business покажува дека не постои директна врска помеѓу возраста кога луѓето го купуваат својот прв дом и вкупната стапка на сопственост на имот.
Податоците за возраста на првите купувачи доаѓаат од истражувањето на компанијата RE/MAX, додека податоците за сопственоста на недвижнини се земени од Евростат. Анкетата RE/MAX опфати повеќе од 21.000 возрасни испитаници, додека повеќе од 13.000 одговори беа користени за прашањето за возраста при купување на прв дом.
Во меѓувреме, Европа се соочува со сè поголеми предизвици на пазарот на недвижности, бидејќи порастот на цените и трошоците за домување им го отежнува на младите луѓе да дојдат до својот прв дом, предупредува Европската комисија.