Увозот на гас од Русија, и покрај согласноста на Европската Унија (ЕУ) да се откаже од овој извор, порасна во првите месеци од оваа година во споредба со минатата година.
Рускиот течен природен гас (LNG) продолжува да пристигнува преку Шпанија, Франција, Белгија и Холандија, додека испораките преку цевководи се концентрирани во Унгарија, Словачка и Грција.
Според планот на ЕУ, рускиот гас треба да престане да доаѓа од следната година, со исклучок на Унгарија и Словачка.
Според извештајот на европската агенција што ги собира националните регулатори за енергија ACER, оваа година увозот на руски гас преку цевководи се зголемил за седум проценти во споредба со првите месеци од 2025 година, додека растот на течниот природен гас (LNG) е 11 проценти. Поточно, увозот на LNG се зголемил по март.
Извештајот на ACER се однесува на периодот од почетокот на годината до крајот на мај.
ACER, е задолжен за објавување на два годишни извештаи за состојбата со увозот на руски гас, на почетокот на јули оваа година и на почетокот на јули следната година.
Според агенцијата, увозот се зголемил бидејќи добавувачите ги забрзуваат испораките според постојните договори пред да стапи на сила забраната за увоз.
Новите договори за увоз на гас од Русија се практично забранети од март оваа година, додека старите треба постепено да истечат во текот на 2027 година за да се избегнат нарушувања на пазарот.
Постојните договори претставуваат пазарна понуда од 45 до 55 милијарди кубни метри годишно. Пред почетокот на војната во Украина, Русија ја снабдуваше ЕУ со 150 до 157 милијарди кубни метри гас годишно.
ACER истакнува дека зголемувањето на увозот оваа година не значи дека санкциите не функционираат или дека правилата на ЕУ се заобиколуваат.
Дополнителен фактор оваа година за забрзување на договорените испораки од Русија беше војната на Блискиот Исток.
Аналитичарот на пазарот на течен природен гас во Kpler, Роналд Пинто, се согласува со проценката на ACER.
„Соочени со нарушувања на глобалниот пазар на течен природен гас, европските играчи на пазарот се потпираа на достапните извори, целосно користејќи ја флексибилноста што постои во рамките на постојните договори“, изјави тој за Euronews.
Тој додаде дека во јуни имало мал годишен пад на увозот преку гасоводи, што е комерцијална реакција на забраната за таков увоз врз основа на краткорочни договори, која стапи на сила на 17 јуни.
„Ова може да укажува дека учесниците на пазарот почнале да ја намалуваат својата изложеност во контекст на постепеното напуштање на рускиот гас“, рече Пинто.
Во моментов, рускиот гас задоволува 12 проценти од потребите на ЕУ, но оваа зависност не е рамномерно распределена, односно е насочена кон помал број земји.
Во 2024 година, Унгарија и Словачка покриваа 70 до 80 проценти од своите потреби со руски гас, а Грција 50 до 55 проценти.
Сега предизвикот не е достапноста на гас што би го заменил рускиот, туку прашањето дали инфраструктурата ќе одговори со доволен квалитет за да можат земјите од Централна Европа да се снабдуваат од други насоки.
Да ве потсетиме дека една од овие рути е онаа што доаѓа од Хрватска преку терминалот за течен природен гас на Крк, кој има капацитет од малку повеќе од шест милијарди кубни метри годишно.
Проблемот со увозот на течен природен гас од САД и Блискиот Исток се правилата на ЕУ за метан, кои бараат од производителите на гас да плаќаат одредени такси за загадување поврзано со производството.
Американците се заканија дека ќе ги намалат испораките на течен природен гас за Европа ако правилата останат на сила какви што се денес.