Звукот на ѕвечкање на монети во Шведска денес е речиси нечуен, бидејќи речиси сè се плаќа со картичка – дури и сладоледот на киоск.
Многумина плаќаат дигитално, а повеќето плаќаат директно преку мобилен телефон. Во многу продавници има дури и знаци на кои пишува: „Не прифаќаме готовина“.
Плаќањето мора да биде можно дури и без интернет
Бјорн Ериксон верува дека ова е проблем за потрошувачите.
„Мислам дека потрошувачите треба сами да одлучат. Кој сака да плаќа дигитално, слободно нека го стори тоа. Но, мора да постои опција за плаќање во готово, ако некој сака.“
Жителот на Стокхолм со години се залага за зачувување на готовината преку својата иницијатива. Од почетокот на јули 2026 година, во Шведска е на сила нов закон за плаќања во готово, кој ги обврзува продавниците за храна и аптеките повторно да прифаќаат банкноти и монети.
Според Елин Ритола од Централната банка на Шведска, овој закон доаѓа во вистинско време.
„Поради новата геополитичка ситуација, готовината повторно доби на значење. Станува збор за безбедност, односно постојат методи на плаќање кои функционираат дури и ако, на пример, има прекин на интернетот или снабдувањето со електрична енергија.“
Владата препорачува граѓаните да имаат готовина дома
Шведската влада верува дека готовината е важен дел од подготовката за кризни ситуации. Управата за цивилна заштита препорачува секој возрасен да има околу 1.000 шведски круни во готово, или приближно 90 евра, дома.
Во случај на криза, таа сума би била доволна за купување основни животни потреби, објавува Б92.
Многу Швеѓани денес дури и немаат толку готовина бидејќи со години речиси исклучиво плаќале со картички или преку апликацијата Swish, националниот систем за електронски плаќања.
„Би рекол дека Шведска е земја чии жители имаат многу позитивен став кон технологијата. Многумина со ентузијазам ги прифатија овие нови, практични решенија“, вели Ритола.
Кибер нападот ги покажа ризиците
Целосното потпирање на дигитални плаќања носи и одредени ризици. Швеѓаните го почувствуваа тоа во 2021 година, кога околу 800 супермаркети низ целата земја беа блокирани по кибер напад.
Ериксон верува дека готовината не е важна само за безбедноста, туку и за социјалната инклузија.
„Постојат многу луѓе за кои дигиталното плаќање е проблем, како што се лицата со попреченост и постарите граѓани“, рече тој.
За него, новиот закон е првиот чекор во вистинската насока бидејќи повторно ќе може да плаќа во готово во супермаркетите и аптеките.
