Америка се збогува со Доли Партон, својот идол, ниска русокоса, насмеана, талентирана, духовита, која не го криеше своето потекло.
Повеќе од шоубизнис: Како Доли Партон изгради одржлив бизнис систем и ги постави правилата за управување со сопствен бренд
Доли Партон ќе биде запаметена првенствено по своите песни. Таа напиша околу 3.000 од нив, вклучувајќи ги „Jolene“, „9 to 5“, „Coat of Many Colors“ и „I Will Always Love You“, од кои некои одамна станаа дел од популарната култура. Но, нејзината кариера беше многу повеќе од музика. Со децении, Партон изгради бизнис систем базиран на неколку многу јасни принципи:
да се задржи сопственоста врз она што создава вредност,
да не се одвојува бизнисот од личниот идентитет и
да не се шири во насоки што немаат никаква врска со тој идентитет.
Токму затоа нејзината приказна има посебно место во светот на бизнисот.
Родена во 1946 година во сиромашно семејство во руралниот дел на Тенеси, едно од дванаесет деца, Партон многу рано ја сфати вредноста на сè што може да создаде. Една од најважните деловни одлуки што ги донесе беше да го задржи сопствеништвото врз авторските права. Ова ѝ овозможи да заработува пари од песните што ги пишуваше со децении, без оглед на тоа кој ги изведуваше. Најпознат пример е „I Will Always Love You“, која Витни Хјустон ја претвори во глобален хит. Додека песната освои нова публика, приходот од авторските права продолжи да му припаѓа на нејзиниот автор.
Тоа беше нејзиниот прв голем бизнис принцип: не продавајте лесно она што може да произведе вредност многу подолго од непосредниот успех.
Таа не само што го продаваше името, туку и целиот свет околу него
Вториот голем принцип беше подеднакво важен. Партон не се обидуваше да гради бизниси кои немаа никаква врска со она по што публиката ја познаваше.
Кога стана косопственик на забавниот парк кој беше преименуван во Доливуд во 1986 година, таа не го стави само своето име на постоечки бизнис. Паркот е изграден околу корените на Апалачите, музиката, локалната култура и приказната за местото од кое потекнува. Доливуд не беше генерички забавен парк со познато лице на влезот. Тој беше продолжение на нејзиниот идентитет.
Таа го следеше истиот модел во други бизниси: производство, телевизија, лиценцирање, парфеми и козметика. Производите се сменија, но основната приказна не. Публиката секогаш знаеше што претставува Доли Партон.
Токму оваа конзистентност создаде еден од најтрајните лични брендови во индустријата за забава.
Таа ја разбира публиката подобро од многу брендови
Партон имаше уште една деловна предност: многу добро ги разбираше луѓето што ја следеа. Таа знаеше дека публиката не бара само песни. Бара хумор, топлина, екстраваганција, едноставност, гламур и чувство дека зад се стои истата жена која не го заборавила своето потекло.
Во текот на повеќе од шест децении од нејзината кариера, таа ги промени музичките правци, влезе во филмот, телевизијата и бизнисот, но не го промени својот основен идентитет.
Тоа е една од поважните лекции од нејзината кариера: брендот може да еволуира, но не може да го изгуби она што ги тера луѓето да му веруваат.
Партон не се обидуваше да изгледа „автентично“. Таа беше доследна, а потоа заработи доверба со која никогаш не се коцкаше.
Бизнис што враќа на заедницата
Третиот принцип беше начинот на кој се однесуваше со парите.
Партон можеше да биде побогата отколку што беше. Проценките за нејзиното богатство варираа, но генерално беа во стотици милиони долари. Сепак, таа насочи значителен дел од капиталот во проекти што имаа директна општествена вредност.
Најпозната е Библиотеката на имагинацијата, програма инспирирана од фактот дека нејзиниот татко не можеше да чита и пишува. Бесплатни книги им се испраќаат на децата од 1995 година, а програмата подоцна прерасна во меѓународен проект со стотици милиони дистрибуирани книги. Таа, исто така, ги поддржуваше семејствата погодени од пожарите во Тенеси, обезбедуваше стипендии за студенти и финансираше здравствени истражувања.
Таа не го одвои ниту тој дел од бизнис моделот. За Партон, успехот не беше само прашање на приход, туку и прашање на тоа што останува од тој успех за другите.
Зошто деловниот свет ќе ја памети?
Деловната кариера на Доли Партон може да се сведе на неколку правила, како што гледаат критичарите на бизнисот и шоу-бизнисот.
Поседување на она што создава долгорочна вредност.
Градење бизнис околу јасен идентитет.
Познавање на публиката и не обидување да им се допадне по секоја цена.
Проширување само таму каде што постои природна врска со основниот бренд.
Претворање на успехот во систем што може да трае дури и без основач.
Токму за ова зборуваше таа во 2005 година, кога му рече на Доливуд дека „работите треба да се постават така што ќе бидат исто толку добри или подобри кога креаторот ќе го нема“. Тоа е можеби најдобриот опис на она што го направила.
Нејзините песни ќе живеат долго време. Деловниот свет ќе ја памети по тоа што разбрала нешто што многу претприемачи го учат предоцна: највредниот бизнис не е оној што расте најбрзо, туку оној што може да трае, да остане препознатлив и да продолжи да носи вредност кога основачот повеќе не е тука.