Во Европа, овој модел веќе е тестиран од Белгија, Германија, Исланд, Шпанија, Холандија, Данска и Обединетото Кралство, со различни резултати и модели на имплементација.
„Ќе им овозможиме на работодавачите кои ќе одлучат да го сторат тоа да воведат четиридневна работна недела со полно работно време од 32 часа, а воедно да ги зачуваат платите на вработените“, наведоа претставниците на Студентската листа во нивниот план за областа „Работа и социјални прашања“.
Концептот на скратена работна недела е нешто што се дискутира со години во многу европски земји бидејќи се смета дека условите за работа многу се промениле, особено поради развојот на технологијата, па се поставува прашањето дали мора да работиме тие осум часа на ден или пет дена во неделата.
Кои земји веќе пробаа четиридневна работна недела?
Белгија – игнорирање на комуникацијата надвор од работното време
Во 2022 година, Белгија беше првата европска земја што со закон воведе четиридневна работна недела, како дел од посебен пакет мерки за пазарот на трудот, што беше клучно за закрепнувањето по пандемијата.
Иако вработените сè уште се обврзани да работат 40 часа неделно, оваа политика им овозможува да го распоредат своето работно време во текот на четири дена.
Воведена е и одредба за „право на откажување“, која им дава можност на вработените во компании со повеќе од 20 вработени да ги игнорираат деловните комуникации надвор од работното време, што има за цел да го намали стресот и незадоволството.
Германија – најкратката просечна работна недела
Пилот-програмата во Германија траеше шест месеци во 2023 и 2024 година, и вклучуваше 41 организација, со ветувачки резултати. Дури 73 проценти од компаниите изразија желба да продолжат со овој модел на работа.
Позната по својата ефикасна работна култура, Германија веќе има една од најкратките просечни работни недели во светот – со 34 часа – што ја прави погодна за поширока примена на овој модел.
Исланд – стабилна економија
Пилот-програмите во Исланд, спроведени од 2015 до 2019 година, донесоа револуционерни промени. Вработените во јавниот сектор го намалија работното време од 40 на 35-36 часа неделно, без да им се намалат платите.
До 2022 година, повеќе од 51 процент од работното население ќе се префрли на четиридневна работна недела, со значителни подобрувања во благосостојбата и продуктивноста на вработените.
Наместо да трпи негативни последици, исландската економија оттогаш остана меѓу најуспешните во Европа, со стабилна годишна стапка на раст на БДП од 4,1 процент.
Данска – годишни одмори
Иако Данска официјално не вовела четиридневна работна недела, се издвојува по тоа што има една од најкратките законски пропишани работни недели во светот, која трае само 37 часа во просек.
Ова е во согласност со концептот на хиге, т.е. создавање чувство на удобност, пријатност и благосостојба, што придонесува за добра рамнотежа помеѓу работата и приватниот живот.
Данскиот закон за годишен одмор, кој стапи на сила во септември 2020 година, им овозможува на вработените до пет недели таканаречен „конкурентен годишен одмор“ годишно, дополнително зголемувајќи ја нивната благосостојба.
Шпанија – паметно организирани празници
Пилот-програма во Шпанија од 2023 година, спроведена во Валенсија, донесе нов пристап кон овој концепт. Локалните празници беа стратешки поставени за да овозможат четири последователни слободни понеделници, практично тестирајќи ја четиридневната работна недела за 360.000 работници.
Исто така, беше лансирана тригодишна пробна програма вредна 50 милиони евра, чија цел е да ги охрабри компаниите да го усвојат овој модел на работа. Иако сè уште не е јасно дали четиридневната работна недела ќе биде воведена на национално ниво, некои компании веќе почнаа да ја имплементираат.
Холандија – политика за флексибилно работно време
Позната по својата посветеност на рамнотежата помеѓу работата и приватниот живот, Холандија моментално има најкратка просечна работна недела во светот од 29 часа.
Граѓаните имаат законско право да изберат работа со скратено работно време, освен ако работодавците не обезбедат „суштинска деловна причина“ против таков аранжман, што ја прави оваа земја една од пионерите на политиките за флексибилно работно време.
Обединето Кралство – пионери на скратената работна недела
Пробната програма за четиридневна работна недела во Велика Британија за 2022 година беше најголемата таква програма во светот. Во неа учествуваа повеќе од 60 компании и речиси 3.000 вработени.
Програмата предвидуваше задржување на целосни плати за 80 проценти од нормалното работно време, а исклучително успешните резултати доведоа до тоа многу компании учеснички трајно да го усвојат овој модел.
Од ресторани за брза храна до технолошки компании, искуството во Велика Британија покажа дека овој модел може да биде успешен во различни видови бизниси.