Осумчасовното работно време, кое Германија го воведе во ноември 1918 година, е доведено во прашање по 108 години
Сепак, три недели откако канцеларот Фридрих Мерц ја прогласи реформата на Законот за работно време за „одамна задоцнета“, бидејќи, според него, веќе требало да биде спроведена, нацрт-законот сè уште не стигнал до владата. Коалицијата на христијанските демократи и социјалдемократите сè уште не може да се согласи за тоа како треба да изгледа работен ден подолг од осум часа, пишува Индекс.
Мерц го постави тонот за дебатата на 13 октомври, на Денот на работодавачите во Берлин, наведувајќи го примерот на компаниите каде што луѓето работат 12 часа на ден, „три пати неделно и тоа е тоа“. Тој додаде дека работен ден подолг од осум часа „не претставува експлоатација“. Според него, тоа може да биде добра можност и за компаниите и за вработените пофлексибилно да го организираат работното време.
Министерката за труд Барбел Бас требаше да зборува на тој состанок, но таа поднесе оставка од функцијата министер и копретседател на СПД еден ден претходно. Како причина ја наведе смртта на нејзината посвоена ќерка, како и јавните напади, меѓу другото, од редовите на коалицискиот партнер. Токму нејзиното министерство ја запре реформата на половина пат.
Контроверзен предлог
Суштината на спорот се наоѓа во една реченица од коалицискиот договор – партиите се обврзаа да воведат можност за неделно наместо дневно ограничување на работното време. Според сегашниот закон, работното време е осум часа на ден, а може да трае максимум десет часа, под услов во период од шест месеци, односно 24 недели, да се одржува просечно работно време од осум часа.
Законот предвидува шест работни дена, од понеделник до сабота, што резултира со максимално ограничување од 48 работни часа неделно. Периодот за одмор од 11 часа е задолжителен помеѓу два работни дена.
Нацрт-законот презентиран од министерството во јуни го задржа осумчасовното работно време како правило. Неделниот максимум би бил дозволен само ако социјалните партнери се согласат за тоа во колективен договор и ако посебни правила обезбедат дека здравјето на вработените не е загрозено. Притоа, би морало да се почитува просечно работно време од 48 часа неделно во период од 12 месеци.
Работодавците се огорчени
Нацрт-законот, исто така, предвидува задолжително електронско евидентирање на работното време. Компаниите со помалку од 250 вработени би имале две години за прилагодување, оние со помалку од 50 вработени пет години, додека работодавците со не повеќе од десет вработени би биле трајно ослободени од обврската за електронска регистрација.
Кој е максималниот број часови што би им било дозволено да работат во еден работен ден? Бројката од 13 часа, која често се споменува, всушност го претставува времето што останува кога од 24-те часа ќе се одземе задолжителниот 11-часовен одмор. Од тоа треба да се одземат пропишаните паузи – 45 минути за работа подолга од девет часа.
Работодавците го поздравија нацрт-законот со големо незадоволство. Претседателот на нивното здружение BDA, Рајнер Дулгер, рече: „Нацрт-законот е полн со недоверба кон работодавците и нивните вработени“.
Оливер Зандер, директор на здружението за металуршка индустрија Gesamtmetall, оцени дека тоа не е реформа, туку „збир од максималистички барања“.
Главниот приговор се однесува на фактот дека колективните договори во Германија опфаќаат само околу половина од вработените, што значи дека другата половина нема да има корист од реформата.
И синдикатите го отфрлаат предлогот
Од друга страна, синдикатите отфрлаат каква било промена.
Претседателката на Сојузот на германски синдикати (DGB), Јасмин Фахими, тврди дека работодавците не се грижат за хармонизирање на семејниот и работниот живот, туку за поголема контрола врз работното време на вработените.
Според анкетата на DGB, 98 проценти од вработените ги прифаќаат ваквите промени, но не сакаат да работат по 19 часот.
Силке Цимер од раководството на синдикатот Верди смета дека постојниот закон е еден од најважните прописи за заштита на вработените и дека не треба да се менува. Тој отфрла дури и ограничување на примената на новите правила на колективните договори, иако таквото решение би можело да го зголеми бројот на вработени опфатени со тие договори.
Аргументите против подолг работен ден не доаѓаат само од синдикатите. Според истражувањата, ризикот од несреќа на работното место или за време на враќањето дома по 12 часа работа е двојно поголем отколку по осум часа.
Во анкетата на Институтот WSI, речиси три четвртини од испитаниците изразија страв од негативните последици од работењето подолго од десет часа. Медицинското здружение Марбургер Бунд предупредува на ризици за безбедноста на пациентите.
Фондацијата Ханс Беклер отиде чекор понатаму, предупредувајќи на опасноста за демократијата – луѓето кои работат повеќе од осум и пол часа на ден имаат значително помала веројатност да учествуваат во политичкиот, волонтерскиот и општествениот живот.
Сега сè е во рацете на новиот министер
Сега сè е во рацете на Александар Швајцер, новиот министер за труд. Тој сè уште не се изјаснил за клучното прашање – дали ќе го задржи ограничувањето дека новиот модел може да се применува само врз основа на колективни договори.
Претходно, сепак, тој истакна дека само Германија имала 1,3 милијарди прекувремени работни часови во 2023 година, велејќи дека „потребни се флексибилни модели кои мора да одговараат на животот на луѓето“. Затоа, тој не го гледа проблемот во недоволната количина на работа, туку во нејзината несоодветна организација.
Заменик-претседателот на Левицата, Луиџи Пантисано, веќе го повика да го брани дневното ограничување на работното време. Партискиот колега на Швајцер, Дирк Визе, парламентарен секретар на СПД, се обидува да ги смири тензиите. Според него, коалицискиот договор не предвидува укинување на законот, туку воведување на неделен максимум со задолжително дигитално евидентирање на работното време, со цел да се спречи неплатена прекувремена работа.
Засега, нема договор на повидок. Коалицискиот одбор усвои пакет од 34 мерки на почетокот на јули, но работното време не беше меѓу нив. Христијанските демократи и социјалдемократите сè уште имаат различни ставови и за неделниот максимум и за задолжителното евидентирање на работното време.
Приоритет на новиот министер е реформата на пензискиот систем, па затоа аналитичарите не очекуваат дека, покрај тоа, тој ќе се вклучи во дискусија за работното време. Дотогаш, стариот закон останува на сила. Работодавците не можат да се повикуваат на коалицискиот договор или на нацрт-верзијата на министерството за да ги надминат постојните ограничувања.
108-годишниот работен ден од осум часа останува на сила засега – не затоа што некој го брани, туку затоа што коалицијата не може да се согласи како да го заврши.