Повеќе од две третини од Европејците живеат во станови и куќи што ги поседуваат, што ја покажува силната поврзаност на континентот со културата на сопственост на имот. И додека во Европа доминира идејата дека домот е безбедно засолниште и најдобра инвестиција, во САД менталитетот е различен – флексибилноста и изнајмувањето честопати имаат предност пред долгорочното задолжување за покрив над главата. Податоците добиени од порталот Investitor, исто така, откриваат како растот на цените и инфлацијата дополнително го комплицирале купувањето недвижности.
Иако кризата со домувањето е сè поизразена, повеќе од две третини од граѓаните на Европската Унија живеат во станови што ги поседуваат. Овие податоци јасно покажуваат дека идејата дека купувањето стан или куќа е најважната животна цел и најдобрата заштита од несигурност е сè уште длабоко вкоренета во европската култура.
Цените растат – купувањето станува сè потешко
Според податоците на Евростат и Делоит анализирани од порталот Investitor, цените на становите во ЕУ се зголемиле за речиси 50% во периодот од 2015 до 2023 година. Во некои земји, растот бил драматичен – во Унгарија повеќе од 170%, додека во Финска растот бил само 5%. Во истиот период, кириите растеле побавно, но сепак значително – околу 18% од 2010 до 2022 година.
Истражувањата покажуваат дека просечниот Европеец мора да заштеди околу шест години од својата бруто плата за да купи стан од 70 метри квадратни. Во некои градови ситуацијата е уште потешка – во Амстердам се потребни повеќе од 15 годишни плати, во Атина и Прага околу 15, додека градови како Оденсе или Торино се далеку попристапни (околу пет годишни плати).
Разлики во менталитетот: Европа наспроти САД
За разлика од Европа, каде што поседувањето стан претставува статус, безбедност и форма на заштеда, во Соединетите Американски Држави сопственоста не е толку доминантна. Тамошниот менталитет ја цени мобилноста и флексибилноста – менувањето на работните места и градовите почесто бара од луѓето да изнајмуваат станови, наместо да се врзуваат за кредити 20 или 30 години.
Во САД, околу 65% од населението се смета за сопственик на станбени единици, додека во ЕУ тој процент е поголем. Сепак, Американците имаат поразвиен пазар за изнајмување, со поширок спектар на понуди и даночни олеснувања што го намалуваат притисокот за купување.
Што ни кажуваат трендовите?
Европа се соочува со парадокс: додека мнозинството граѓани сè уште поседуваат станови, влезот на новите генерации на пазарот на недвижности е сè потежок.
Високите цени и растечките каматни стапки значително ја намалија куповната моќ – младите луѓе во големите градови тешко го купуваат својот прв имот без семејна поддршка.
Сепак, културата на сопственост останува силна: домот се гледа не само како место на живеење, туку и како инвестиција и форма на безбедност, додека во Америка акцентот е ставен на ликвидноста и слободата на движење.
Европскиот менталитет поврзан со купувањето недвижности е длабоко поврзан со чувството на безбедност и семејната традиција. Иако цените растат побрзо од приходите, а кредитите стануваат сè потешки, Европејците сè уште се стремат да живеат во своите домови. Во споредба со Американците, кои почесто избираат изнајмување поради флексибилноста, јасно е дека разликите не се само економски, туку и културни.