Светското првенство во фудбал во 2026 година, кое заеднички го организираат САД, Канада и Мексико, е најголемото во историјата на ова натпреварување и претставува структурна промена во споредба со претходните изданија. Бројот на национални тимови се зголеми од 32 на 48, а бројот на натпревари од 64 на дури 104, кои ќе се играат во 16 градови домаќини. Првенството всушност ќе покаже дали турнир кој традиционално се игра во една земја може успешно да се трансформира во настан што се протега низ целиот континент, без да ја изгуби својата атмосфера, гледаност и комерцијална сила.
Според најновата анализа на „Алијанц Трејд“, во текот на шесте недели од натпреварувањето во јуни и јули 2026 година, се очекуваат приближно 6,5 милиони посетители, вклучувајќи 2,6 милиони меѓународни гости, што треба да генерира приближно 9 милијарди американски долари дополнителна економска активност во Северна Америка.
За споредба, турнејата „Ерас“ на пејачката Тејлор Свифт, со 149 настапи, донесе приближно 2,1 милијарда долари, додека светската турнеја „Ренесанс“ на Бијонсе, со 56 настапи, донесе околу 579 милиони долари. ФИФА, од друга страна, очекува рекордни 13 милијарди американски долари комерцијални приходи во циклусот од 2023 до 2026 година, но аналитичарите предупредуваат дека макроекономскиот ефект ќе биде многу повеќе концентриран отколку трансформативен, а најголемиот дел од вкупното влијание ќе дојде токму од трошењето во туризмот.
Туристичка потрошувачка
Се проценува дека вкупните трошоци за туризам ќе изнесуваат околу осум милијарди американски долари, од кои 6,8 милијарди се однесуваат на приходи од странски посетители, а 1,2 милијарди на домашна потрошувачка, откако ќе се земат предвид ефектите од замената на потрошувачката. Се очекува околу 40 проценти од посетителите да бидат меѓународни гости, а 60 проценти домашни навивачи, при што секој ќе престојува во просек помеѓу шест и десет дена и ќе троши помеѓу 180 и 350 американски долари дневно, во зависност од земјата домаќин. Дополнителни милијарда долари ќе дојдат од приходите од авиокомпаниите, а приближно иста сума ќе се инвестира во безбедносни операции, главно преку владини трошоци.
И покрај ова, влезот во Соединетите Американски Држави е дополнително оптоварен со построгите политики за визи. Стапката на одбиени барања за виза е во просек 33 проценти за граѓаните на земјите кои инаку ги исполнуваат условите за добивање виза, додека за Сенегал е дури 74 проценти, а за Иран 61 процент. Сепак, Соединетите Американски Држави ќе имаат најголемо економско влијание, со проценети дополнителни активности од 5,4 милијарди американски долари, по што следат Мексико со 1,4 милијарди американски долари и Канада со 1,2 милијарди американски долари.
Најголеми победници на првенството ќе бидат секторите поврзани со туризмот и мобилноста. Хотелите во градовите домаќини очекуваат пополнетост помеѓу 90 и 95 проценти, а цените за сместување ќе се зголемат за 15 до 20 проценти во одбрани градови по објавувањето на распоредот на натпреварите. Авиокомпаниите ќе профитираат од структурно ограничениот раст на капацитетот, кој ќе биде помеѓу 0,4 и 2,1 проценти во вториот квартал од 2026 година, што ќе им даде поголема моќ на цени на клучните домашни и меѓународни рути. Индустриите за угостителство, малопродажба и забава, исто така, ќе забележат значителен раст на приходите благодарение на зголемените трошоци на навивачите на деновите на натпреварите, а ефектот ќе биде особено изразен во Мексико, каде што социјалните трошоци поврзани со фудбалот се длабоко вкоренети во потрошувачките модели.
Ограничен ефект
Сепак, и покрај импресивните бројки, макроекономскиот ефект од првенството ќе остане релативно ограничен во однос на големината на економиите на земјите домаќини. Се проценува дека Светското првенство ќе го зголеми БДП на САД за околу 6,1 милијарди американски долари, или за 0,1 процентен поен од кварталниот раст, на Мексико за 1,7 милијарди или 0,3 процентни поени, а на Канада за 1,3 милијарди американски долари или 0,2 процентни поени.
Авторите на анализата заклучуваат дека Светското првенство во 2026 година првенствено ќе претставува интензивен, но краткорочен стимул за побарувачката, а не долгорочен двигател на економскиот развој. Најголемите придобивки ќе ги остварат хотелите, авиокомпаниите и екосистемите на градскиот туризам, додека конечниот ефект во голема мера ќе зависи од квалитетот на организацијата, транспортната инфраструктура и ефективната соработка меѓу трите земји домаќини, како и од ограничувањата што ги носат ефектите на замена, бариерите за капацитет и регулаторните бариери како што се визните политики.
Фото: Gemini
