Околу 2.700 литри вода се користат за производство на една памучна маица, што е количината што просечната личност ја пие за три години?, пишува Euronews Green. И додека брендовите за „брза мода“ нудат евтина, модерна облека, трошоците за планетата и економијата стануваат превисоки. Просечниот Европеец создава 12 килограми текстилен отпад годишно, а само 1 процент се рециклира во нова гардероба.
Затоа Европската унија и поединечните земји-членки спроведуваат низа даноци и закони што го менуваат начинот на кој работи модната индустрија и директно го таргетираат нејзиниот модел на профит.
Крај на даночните олеснувања за брза мода
До 2021 година, милиони пакети од платформи како Shein и Temu, во вредност помала од 22 евра, пристигнуваа во Европа без да платат ДДВ. Така, тие имаа неправедна предност во однос на домашните производители. Сега ЕУ предлага дополнителна такса од 2 евра по пратка, како и укинување на ослободувањето од царински давачки за нарачки под 150 евра.
Овие мерки, кои најмногу би ги погодиле кинеските гиганти за е-трговија (91 процент од сите пакети под 150 евра доаѓаат од Кина), ќе спречат злоупотреби и ќе го намалат протокот на облека со низок квалитет произведена во лоши работни услови.
Дополнително, новата Директива (ЕУ) 2024/825 против „зелено перење“ ќе стапи на сила во 2026 година. Брендовите повеќе нема да имаат право да се рекламираат како „еко“ или „јаглеродно неутрални“ без докази и транспарентни податоци за трајноста и поправливоста на облеката.
Франција: данок по парче облека
Франција беше првата во Европа што воведе данок на брза мода. Од 2025 година, ултраевтините брендови ќе плаќаат дополнителни 5 евра по парче, што ќе се зголеми на 10 евра до 2030 година. Данокот зависи од влијанието на секоја компанија врз животната средина и нема да надминува 50 проценти од цената на производот без ДДВ.
Целта е јасна: брендовите што произведуваат издржлива и рециклирана облека ќе бидат наградени, а оние што го загадуваат пазарот со „сезонско ѓубре“ ќе плаќаат повеќе.
Скандинавски решенија: поправка наместо купување
Шведска го намали ДДВ-то за поправка на облека и обувки од 25 проценти на 12 проценти, Холандија го задржува на 9 проценти, додека Франција воведува дополнителни ваучери за поправки во сертифицирани работилници. Идејата е замената на патентот да биде поевтина од купувањето нова јакна.
Шпанија: регулатива за ослободување од данок
Во Шпанија, нов закон од 2025 година ги обврзува брендовите да финансираат системи за рециклирање и да објавуваат податоци за трајноста на нивните производи. Сепак, даночни мерки како француските сè уште не се воведени, па затоа земјата заостанува во фискалниот дел од борбата против брзата мода.
Новиот финансиски поредок на модната индустрија
Овие мерки веќе го менуваат пазарот. Елиминирањето на даночните дупки ги изедначи условите за игра, додека намалениот ДДВ за поправки ги оживува локалните работилници и малите занаети. Францускиот данок ќе ги зголеми цените на облеката за еднократна употреба и ќе ги принуди брендовите да инвестираат во дизајн, материјали и рециклирање.
Со овој курс, Европа поставува нов стандард за одржлива потрошувачка каде што трајната облека е инвестиција, а „брзата мода“ станува скапа навика, пишуваат „Гардијан“ и „Ле Монд“.