Еврото е на највисоко ниво во однос на американскиот долар од 2021 година. Ова има негативни последици за европските компании и потрошувачи. Дали Европската централна банка треба да интервенира?
Американскиот долар продолжува силно да девалвира во однос на главните светски валути, продолжувајќи го трендот од 2025 година. Минатата година, американската валута го забележа својот најголем пад за речиси една деценија.
Падот во однос на различните валути во текот на 2025 година изнесуваше речиси десет проценти. Од почетокот на 2026 година, тој падна за дополнителни 2,6 проценти.
Губењето на вредноста на доларот влијае на еврото и другите валути. Европската единствена валута сега достигна ниво од 1,20 американски долари за прв пат од 2021 година. И британската фунта и јапонскиот јен, исто така, достигнаа нови максимуми во однос на американската валута.
Неколку економисти и аналитичари го припишуваат постојаниот пад на вредноста на доларот на недостатокот на доверба кај инвеститорите во американската валута, со оглед на тоа што непредвидливоста на политиката на американскиот претседател Доналд Трамп продолжува да предизвикува загриженост. Исто така, постои мислење дека Трамп и многу членови на неговиот економски тим сакаат доларот да ослабне, со надеж дека тоа ќе го направи американскиот извоз поевтин и со тоа поконкурентен.
Трамп не прави многу за да ги отфрли тие шпекулации. На прашањето оваа недела дали е загрижен за слабиот долар, тој рече: „Не, мислам дека е одлично“.
Стивен Миран, поранешниот претседател на Советот на економски советници на Трамп, а сега член на Одборот на директори на Централната банка на САД (ФЕД), во ноември 2024 година го објави „Водич за реструктуирање на глобалниот трговски систем“.
Царините и девалвацијата на доларот се наведени во документот како важни инструменти за намалување на трговскиот дефицит на САД.
Зошто е погодена еврозоната?
Слабоста на доларот не влијае само на американската економија, туку има и последици за економијата на еврозоната и еврото. Заедничката валута доби на вредност од 13 проценти во однос на доларот во 2025 година – најголемо зголемување од 2017 година.
Растот на еврото има „важна улога за економската активност, пазарот на трудот и финансиската состојба на домаќинствата“ во ЕУ, вели Џек Ален-Рејнолдс, заменик-главен економист за еврозоната во „Капитал економикс“.
„Посилното евро го прави извозот помалку конкурентен, што им штети на производителите во регионот“, изјави Ален-Рејнолдс за ДВ. „Од друга страна, увозот станува поевтин, што ги намалува цените за потрошувачите“.
Понатамошното зајакнување на еврото во однос на доларот, според Рикардо Амаро, главен економист за еврозоната во „Оксфорд економикс“, би можело да ја поткопа конкурентноста на европските компании кои многу извезуваат во САД.
„Ова е донекаде компензирано со фактот дека американските производи се поевтини во Европа“, вели Амаро.
Сепак, генерално, сегашниот девизен курс, доколку остане на ова ниво, би имал негативно влијание врз растот во Европа.
Дали ЕЦБ треба да интервенира?
Зајакнувањето на еврото во однос на доларот ги поттикна шпекулациите за тоа дали Европската централна банка (ЕЦБ) треба да интервенира.
Мартин Кохер, гувернер на австриската централна банка, го смета неодамнешниот раст на еврото за „умерен“. Доколку еврото продолжи да се зајакнува, ЕЦБ ќе мора да реагира.
ЕЦБ веќе се обидува да влијае на очекувањата на пазарот, на пример преку високи претставници на ЕЦБ кои велат дека „ја следат ситуацијата и изразуваат загриженост за неодамнешните случувања“, вели Рикардо Амаро. „Тоа го покренува прашањето за намалување на каматните стапки и работи против зајакнувањето на еврото“.
Дури и Џек Ален-Рејнолдс сè уште не гледа потреба да дејствува врз основа на моменталните промени на курсот. Сепак, тој верува дека понатамошните случувања би можеле да доведат до намалување на каматните стапки од страна на ЕЦБ оваа година.
