Одлуките на Европската централна банка (ЕЦБ) за каматните стапки не остануваат затворени на финансиските пазари. Тие, како што покажуваат најновите наоди на економистите Николо Батистини и Јоханес Гареис од ЕЦБ, имаат директно и мерливо влијание врз пазарот на домување и потрошувачката на домаќинствата – од цените на станбените кредити, преку бројот на продадени недвижности, до купувањето мебел и апарати за домаќинство.
Помеѓу средината на 2022 и средината на 2023 година, ЕЦБ, обидувајќи се да ја ограничи рекордно високата инфлација, ги зголеми клучните каматни стапки со најбрзо темпо во историјата на еврозоната. Потоа следеше период на стабилност – од октомври 2023 до јуни 2024 година – а потоа постепено намалување на каматните стапки како што се намалуваа притисоците врз цените.
Ова намалување на каматните стапки, како што покажуваат податоците објавени на официјалната веб-страница на ЕЦБ, ги намали трошоците за задолжување и ја зголеми достапноста на станбени кредити, што многу брзо се одрази во зголемување на купувањето недвижности.
Монетарната политика на ЕЦБ може значително да ја зголеми или намали прифатливоста на домувањето, главно преку влијанието врз хипотекарните каматни стапки, што може да биде одлучувачко за одлуките за купување недвижности.
Авторите на блогот проценуваат дека, кога условите за финансирање се подобруваат, продажбата на станови и куќи се зголемува.
„Откако ЕЦБ почна да ги намалува каматните стапки, прифатливоста малку се опорави. Ова подобрување беше поддржано од силниот раст на приходите, но ублажено од зголемувањето на цените на куќите. Затоа, намалувањето на каматните стапки од страна на ЕЦБ помогна домувањето да стане подостапно – иако остана многу помалку достапно отколку на крајот на 2021 година“, се вели во блогот на ЕЦБ.
Новите сопственици потоа трошат дополнително за подобрување на домот – од мебел до апарати за домаќинство – па ефектот од пониските каматни стапки се прелева од градежниот и кредитниот сектор во пошироката потрошувачка.
Аналитичарите на ЕЦБ ги споредија фактичките податоци со хипотетичко сценарио во кое продажбата на недвижности нема да реагира на промените во каматните стапки. Резултатот покажува дека токму преку пазарот на домување монетарната политика има значаен дополнителен ефект врз буџетите на домаќинствата и малопродажбата.
За да ја покаже оваа поврзаност појасно, блогот ги анализираше деталите што ја следат прифатливоста на домувањето, динамиката на продажбата на недвижности и потрошувачката на производи за домаќинството од крајот на 2021 година. Податоците потврдуваат – кога цената на кредитите паѓа, продажбата на недвижности и купувањето производи за домаќинството се зголемува.
Оваа анализа доаѓа во време кога инфлацијата во еврозоната остана на целното ниво на ЕЦБ од два проценти веќе неколку месеци, што ги зајакнува аргументите за одржување на стабилни каматни стапки по најновите намалувања.
Во јавниот простор, каде што монетарната политика често се перцепира како апстрактна или оддалечена од секојдневните грижи, Батистини и Гареис нè потсетуваат дека секоја промена на каматната стапка има многу опипливи последици – од можноста да купите сопствен дом до цената на нов фрижидер.
Само еден ден претходно, во друг блог на ЕЦБ, беше истакнато и дека пренасочувањето на кинескиот извоз од американскиот на европскиот пазар може да има дезинфлаторно дејство врз еврозоната, бидејќи зголемената понуда на стоки може да ги намали цените.