Самодовербата во деловниот свет лесно може да се помеша со покажување. Некој зборува погласно, одлучува побрзо, нема сомнеж и остава впечаток дека однапред знае дека ќе успее. Но, она што психологијата на однесувањето и достигнувањата го нарекува „ултрасамодоверба“ има малку врска со демонстрирање на супериорност.
Психологот Кевин Дикинсон започнува од врвни спортови и прашања што лесно можете да ги пренесете во деловниот живот: дали успевате затоа што верувате во себе или верувате во себе затоа што веќе сте успеале? Истражувањата покажуваат дека одговорот не е едноставен. Успехот гради самодоверба, но самодовербата може да ви помогне и подобро да ги искористите способностите што веќе ги имате.
Поинтересниот дел од приказната е што не мора да чекате голем успех за да почнете да верувате во себе.
Не мора да бидете најдобри, мора да знаете дека сте подготвени
Претходните достигнувања се еден од најсилните извори на самодоверба, но според психолозите Ноел Брик и Скот Даглас, достигнувањето не е само победа. Она што сте го научиле, вештините што сте ги совладале и напредокот што сте го постигнале во подготовката за предизвикот се исто така важни.
Тука, според психолозите, се менува целата логика на самодовербата.
Ако си кажете дека сте најдобри, ви треба светот постојано да го потврдува тоа. Доволно е да се појави подобра конкуренција, да изгубите важен клиент или да пропадне некој проект и темелите да почнат да се распаѓаат. Меѓутоа, ако можете да си кажете „подготвени сте за ова“, се потпирате на нешто многу постабилно.
Кога ги знаете сите информации пред преговорите, кога сте ги разгледале сите можни прашања пред презентацијата или кога ги разбирате ризиците пред важна одлука, не се обидувате вештачки да ја зголемите вашата самодоверба. Собирате докази на кои можете да се потпрете сами. Затоа „ултра самодовербата“ не треба да значи дека верувате дека сигурно ќе победите. Многу е поздраво кога верувате дека ќе знаете што да правите дури и ако работите не одат според планот.
Истражувањата покажуваат дека самодовербата може да ви помогне да бидете порелаксирани, да се фокусирате на она што е важно и да останете фокусирани на задачата. Но, самодовербата и нејзиното влијание врз перформансите не се толку големи како што честопати сугерира популарната култура. Самодовербата ви помага, но не може да го надомести недостатокот на знаење, способности, подготовка или искуство.
Можете многу самоуверено да донесете многу лоша одлука. Токму затоа постои голема разлика помеѓу самодовербата и преценувањето на себеси.
Како самодовербата го преживува неуспехот
Можеби најкорисната лекција во спортската психологија е онаа поврзана со поразот. Ако ја темелите вашата самодоверба и верба во себе само на победи, секој неуспех станува доказ против вас. Ако сè го градите врз она што можете да го контролирате – подготовка, учење и сопствен напредок – еден лош резултат не мора да го промени начинот на кој се чувствувате во врска со вашите способности.
Затоа Брик и Даглас советуваат да го евидентирате вашиот напредок. Пред важен настан, можете ментално да поминете низ ситуацијата што ве чека – не само преку идеалното сценарио, туку и преку непријатни прашања, отфрлање или проблем што треба да го решите. Можете да учите од искуствата на луѓе кои поминале низ слични ситуации и да се потпрете на поддршката од ментори и луѓе на чие расудување верувате.
Ниедна од тие техники нема да ви гарантира победа. Затоа спортските психолози ја споредуваат самодовербата со физичкиот тренинг: ја развивате со време и систематска пракса. Неговата цел не е да ви ветува успех, туку да ве „стави во позиција да победите“.
Можеби ова е најдобрата дефиниција за „ултра-самодоверба“ и во бизнисот. Не мора да верувате дека сте непобедливи. Не мора дури ни да престанете да се сомневате во себе. Сомнежот понекогаш може да ве натера да ја проверите одлуката, да се подготвите подобро или да забележите нешто што сте го превиделе.
Имате „ултра-самодоверба“ кога знаете дека неуспехот е можен, но не дозволувате однапред да ве убеди дека не сте подготвени или способни.