Претседателот не ја контролира економијата, нели? Секоја изборна година, тоа е потсетувањето што гласачите го добиваат од историчарите, политичарите, новинарите и академиците од сите видови. Тоа е практично клише – гласачите донесуваат одлуки врз основа на цените на горивото и намирниците, иако тие работи се во голема мера надвор од контрола на кој било поединечен политичар.
Оваа политичка мудрост сама по себе не е погрешна. Навистина е тешко за еден претседател драстично да ја подобри целокупната состојба на економијата. Сепак, претседателот Доналд Трамп докажува дека политичарот навистина може да ѝ наштети на економијата кога нема никаква врска со последиците што најмногу влијаат врз оние што го избрале, оценува Алисон Мороу од Си-Ен-Ен во својот коментар.
Го пренесуваме остатокот од текстот во целост:
Денес се навршуваат 100 дена од вториот мандат на Трамп. Во тие 14 недели, претседателот лансираше економска агенда толку штетна што единствениот начин да се разбере во историски контекст е низ призмата на чумите. Доколку царините на Трамп останат на сила, негативните шокови би можеле да го надминат економското влијание на пандемијата Ковид-19.
Иако за време на кампањата вети дека ќе „ги намали цените од првиот ден“, Белата куќа постигна минимален напредок – главно преку општа извршна наредба со која им се наредува на федералните агенции да „обезбедат итно олеснување на цените“.
Единствената голема економска иницијатива на Трамп, сеопфатната царинска политика, во суштина е масовно зголемување на даноците за американските потрошувачи. САД се најдоа во центарот на глобалната трговска војна – како осамен агресор, лобувајќи „даночна артилерија“ и кон пријателите и кон непријателите.
Пред вториот мандат на Трамп, стратегијата „продај ја Америка“ – во која глобалните инвеститори повлекуваат пари од американските средства како што се доларот и државните обврзници, загрижени за стабилноста на земјата – беше практично непозната. Но, во изминатиот месец, таа динамика уништи трилиони долари пазарна вредност.
И покрај царините, американската економија сè уште изгледа солидно според некои клучни индикатори – невработеноста е ниска, а инфлацијата падна на околу 2,5% од пандемискиот врв од 9,1% во 2022 година. Секако, невработеноста беше ниска, а инфлацијата опаѓаше и за време на администрацијата на Бајден.
Економистите велат дека проценката на влијанието на царините на Трамп, барем на краток рок, ќе биде тешка, делумно затоа што потрошувачите купуваат повеќе за да го спречат зголемувањето на цените. Сепак, тој бран на трошење веројатно нема да трае.
На долг рок, шансите за рецесија се, според речиси сите економски прогнози, поголеми сега отколку што беа пред 100 дена. Проценките варираат помеѓу „фрлање паричка“ и 70%. Пазарот за предвидувања Калши моментално ги проценува шансите за рецесија во САД на 57%.
Бизнисите се парализирани, несигурни дали царините на Трамп ќе останат на сила. Довербата на потрошувачите – која беше силна дури и за време на рекордната инфлација под Баден – сега полека слабее.
На тарифниот план на Трамп му недостасуваат никакви мерки што веднаш би се справиле со растечките трошоци за живот, клучна загриженост на гласачите кои му дадоа втор мандат.
Јавниот гнев расте. Нова анкета на CNN, покажува дека 59% од Американците веруваат дека политиките на Трамп ги влошиле економските услови, во споредба со 51% во март.
Тарифите се особено непопуларни: 60% од Американците веруваат дека мерките на Трамп ги зголемиле трошоците за живот во нивните заедници, додека само 12% веруваат дека неговата агенда помогнала во намалувањето на цените.
Резултатите од овие анкети, исто така, следат поширока мерка за националното расположение. Според податоците од Универзитетот во Мичиген, довербата на потрошувачите во април падна на четвртото најниско ниво од 1952 година. Очекувањата за инфлација се на највисоко ниво од 1981 година.
Иако ваквите податоци не се „цврсти докази“ што обично ги користат носителите на одлуки, чувствата на граѓаните за економијата секако имаат тежина, особено кога станува збор за цените. Кога луѓето очекуваат економијата да се влоши, тие почнуваат да ги намалуваат трошоците, дополнително забавувајќи го растот.
Сега, речиси 70% од Американците веруваат дека САД веројатно ќе влезат во рецесија во текот на следната година, според анкета на Си-Ен-Ен.
Претпазливоста е веќе видлива: авиокомпаниите ги намалуваат летовите пред летната туристичка сезона, фирмите ги намалуваат или ги отфрлаат финансиските прогнози, а нарачките за контејнери од Кина до САД се намалија за повеќе од 60% по воведувањето на царини од 145% за кинескиот увоз.
Трамповото обраќање по повод „Денот на ослободувањето“ на 2 април вети ренесанса на американската индустрија во која речиси никој, освен најверните поддржувачи на движењето MAGA, не верува. Но, Трамп потоа даде една изјава што се покажа како вистинита:
„Ова многу брзо ќе биде сосема поинаква земја“, рече тој. „Тоа ќе биде нешто за кое целиот свет ќе зборува.“