Кина вчера донесе одлука што може да има далекусежни последици за глобалната технолошка индустрија – привремено го суспендираше извозот на хелиум, еден од најважните гасови за производство на полупроводници, но и за бројни медицински и научни апликации.
Кинеското Министерство за трговија и Царинската управа соопштија дека забраната стапува на сила веднаш, повикувајќи се на одредби од Законот за надворешна трговија. Иако објавата беше кратка, нејзините последици би можеле да бидат значајни за глобалните синџири на снабдување.
Од почетокот на војната во Иран на крајот на февруари, пазарот на хелиум е под силен притисок. Прекините во транспортот и снабдувањето доведоа до забележително зголемување на цените, додека многу компании почнаа да предупредуваат за недостиг.
Хелиумот игра незаменлива улога во производството на модерни микрочипови, без кои функционирањето на компјутерската индустрија, паметните телефони, автомобилите, телекомуникациската опрема и системите за вештачка интелигенција не е можно. Во исто време, овој гас е неопходен и во здравството, каде што се користи за ладење на уреди со магнетна резонанца.
Иако е втора по големина економија во светот, Кина произведува само околу 15 проценти од сопствените потреби за хелиум. Поголемиот дел од него се увезува од Катар, кој има околу една третина од светските резерви на овој скапоцен гас. Токму поради неизвесноста на глобалниот пазар, Пекинг процени дека приоритет е да се обезбедат доволни количини за сопствената индустрија.
Според аналитичарите, оваа мерка првенствено има економска, а не политичка позадина. Ограничената понуда и растечката побарувачка ги принудија кинеските власти да обезбедат непречено снабдување на домашните фабрики кои произведуваат полупроводници и развиваат системи за вештачка интелигенција.
Одлуката доаѓа во време кога технолошката конкуренција меѓу Кина и САД се интензивира. Бидејќи двете сили инвестираат милијарди долари во развој на сопствено производство на чипови, секое нарушување во снабдувањето со стратешки суровини добива многу поголемо значење отколку порано.
Новиот потег на Пекинг уште еднаш покажува како геополитичките кризи и високите технологии се меѓусебно поврзани денес. Една единствена одлука за ограничување на извозот на суровина може да влијае на целиот производствен синџир – од фабриките за чипови до медицинските помагала и најсовремените системи за вештачка интелигенција низ целиот свет.