Мадрид за првпат отворено го турка својот кандидат за една од највлијателните функции во европската економија, а изборот на новиот претседател на Европската централна банка би можел да го одреди правецот на монетарната политика во следните осум години.
Кој ќе ја наследи Кристин Лагард на челото на Европската централна банка е едно од најважните економски прашања во Европа. Новиот претседател на ЕЦБ ќе го одредува правецот на монетарната политика и каматните стапки. Неговите одлуки ќе се носат во период на забавување на економијата и растечка геополитичка неизвесност.
Во таков момент Шпанија за првпат отворено застана зад кандидатурата на Пабло Ернандез де Кос, генералниот директор на Банката за меѓународни порамнувања (BIS) и поранешен гувернер на шпанската централна банка, за местото иден претседател на Европската централна банка (ЕЦБ).
Според пишувањето на шпанскиот бизнис дневник Expansion, Мадрид веќе со месеци обезбедува поддршка за својот кандидат. Весникот притоа се повикува на повеќе извори запознаени со процесот. Официјалната постапка за избор сè уште не е започната.
Кандидатурата доаѓа во момент кога сè погласно се шпекулира дека актуелната претседателка на ЕЦБ, Кристин Лагард, би можела да ја напушти функцијата и пред истекот на мандатот во есен 2027 година.
Зошто е важен изборот на претседател на ЕЦБ?
Претседателот на Европската централна банка е една од највлијателните личности во европската економија. ЕЦБ ги одредува каматните стапки во еврозоната и ја води монетарната политика. Неговите одлуки влијаат врз економијата, финансиските пазари, како и врз трошоците за финансирање на државите, компаниите и граѓаните.
Неговите одлуки влијаат врз цената на задолжувањето. Влијаат и врз кредитната активност на банките, курсот на еврото и расположението на инвеститорите. Поради тоа, изборот на наследникот на Кристин Лагард не е само кадровско прашање, туку одлука која може да го одреди правецот на европската монетарна политика во текот на следните осум години.
Кој е Пабло Ернандез де Кос?
Пабло Ернандез де Кос беше гувернер на шпанската централна банка од 2018 до 2024 година. Во тој период беше член на Управниот совет на ЕЦБ и претседател на Базелскиот комитет за банкарска супервизија, едно од најважните меѓународни регулаторни тела.
Од јули 2025 година е генерален директор на Банката за меѓународни порамнувања (BIS), институција која често ја нарекуваат „централна банка на централните банки“.
Неговите стручни квалификации ретко се доведуваат во прашање, а економистите веќе подолго време го сместуваат меѓу најсериозните можни кандидати за водечката функција во ЕЦБ.
Поддршката од шпанската влада е важен политички сигнал. Досега ниту еден кандидат не станал претседател на ЕЦБ без силна поддршка од сопствената држава.
Од шпанското Министерство за економија порачаа дека официјално ќе го предложат својот кандидат кога ќе започне постапката за избор. Додаваат дека една од најголемите економии во еврозоната сака да има важна улога во идното раководство на ЕЦБ.
Конкуренцијата ќе биде силна
Пабло Ернандез де Кос се смета за еден од најсериозните кандидати. Сепак, трката за водечкото место во ЕЦБ допрва се загрева и би можела да биде една од политички најчувствителните кадровски одлуки во Европската Унија.
Меѓу кандидатите се споменува и Клас Кнот, поранешен гувернер на холандската централна банка. Аналитичарите го сметаат за еден од најискусните европски централни банкари и заговорник на порестриктивна монетарна политика. Во игра е и претседателот на германската Бундесбанка, Јоаким Нагел, додека меѓу фаворитите се наоѓа и членката на Извршниот одбор на ЕЦБ, Изабел Шнабел, која последните години има една од клучните улоги во обликувањето на монетарната политика на еврозоната.
Аналитичарите предупредуваат дека стручноста нема да биде единствениот критериум. Важна улога имаат и политичката рамнотежа меѓу земјите-членки, географската застапеност и распределбата на водечките функции во европските институции. Токму затоа конечниот исход е тешко да се предвиди, без оглед на тоа кој во моментот важи за фаворит.
Се очекува политичките преговори меѓу земјите-членки да станат значително поинтензивни по летната пауза.
Одлука која ги надминува кадровските промени
Претседателот на Европската централна банка се избира на еден, необновлив мандат од осум години, а конечната одлука ја донесуваат лидерите на земјите-членки на Европската Унија по предлог на министрите за финансии на земјите од еврозоната.
Но, овојпат нема да се одлучува само за наследникот на Кристин Лагард. До крајот на 2027 година им истекуваат мандатите на уште неколку клучни функционери во ЕЦБ, поради што многумина очекуваат дека преговорите ќе опфатат поширока распределба на најважните функции во рамките на европската монетарна архитектура.
Новиот претседател на ЕЦБ ќе ја преземе должноста во период на забавување на економијата, високи јавни долгови и растечки геополитички ризици. Неговите одлуки директно ќе влијаат врз каматните стапки, инфлацијата, финансиските пазари и трошоците за финансирање низ целата еврозона.
Со други зборови, Европа нема да избира само нов претседател на Европската централна банка, туку и правец на својата монетарна политика за следната деценија.
