Владите ширум светот мора итно да одговорат на предизвиците што ги носи нееднаквиот развој на вештачката интелигенција (ВИ), долгорочната енергетска криза и рекордно високото ниво на долг, објави Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) пред собирот на водечките економски претставници во светот следната недела.
Забрзаните инвестиции во развојот на ВИ го поттикнуваат растот, кој досега е ограничен на неколку земји, изјави директорката на ММФ, Кристалина Георгиева, во подготвен говор во среда во Сингапур, пред годишните состаноци на ММФ и Светската банка во Бангкок следната недела.
Во исто време, притисокот врз снабдувањето со клучни суровини поради конфликтите на Блискиот Исток и Украина ќе продолжи и во 2027 година, додека растечките приноси од обврзници ги оставија презадолжените влади под зголемен буџетски притисок, рече Георгиева – нарекувајќи ги развиените економии „најголеми прекршители“ кога станува збор за вториот проблем.
„Бумот на инвестициите во ВИ ја поттикнува инфлацијата. Енергетските и прехранбените шокови ја поттикнуваат инфлацијата. Тарифите, трошоците за одбрана и високиот јавен долг можат да ја поттикнат инфлацијата“, рече Георгиева. Таа ги повика централните банки да заземат „претпазливо рестриктивен став“ и оцени дека земјите што се навикнати на големи буџетски дефицити очекуваат „многу тешки политички избори“.
Неделниот собир на врвните министри за финансии и гувернерите на централните банки во Бангкок се одржува во услови на турбуленции на пазарите на суверен долг, додека приносите на американските, европските и јапонските обврзници достигнаа највисоки нивоа во последните децении. Вкупниот светски долг сега надминува 365 трилиони долари, според Институтот за меѓународни финансии.
„Креаторите на економски политики имаа релативно лесен период во текот на претходните 17 години, бидејќи цело тоа време каматните стапки беа пониски од стапката на раст на бруто домашниот производ“, рече Георгиева. „Повисоките каматни стапки сега ставаат крај на тоа“.
Спротивно на тоа, бранот инвестиции во вештачката интелигенција – и очекувањата за економските придобивки што ќе ги донесе – продолжува да ги турка акциите до нови рекордни максимуми, а азиските производители на чипови и друга опрема забележаа рекорден извоз.
Распродажбата на обврзници започна откако Соединетите Американски Држави (САД) и Израел го нападнаа Иран во февруари, што ги намали испораките на гориво и ги зголеми трошоците низ целиот свет. Георгиева рече дека енергетскиот шок во моментов е „голем, но ограничен“. Сепак, таа предупреди дека „ценовниот притисок може дополнително да се зголеми како што побарувачката се зголемува со приближувањето на студената сезона на северната хемисфера и како што земјите ги надополнуваат залихите“.
Капиталните расходи за хиперскалерите на вештачката интелигенција се приближија до 940 милијарди долари оваа година, а проекциите за 2027 година веќе достигнаа 1,3 трилиони долари. Оваа сума веќе е ревидирана нагоре неколку пати. Корпоративниот сектор поттикна бран на задолжување во сите индустрии, но епицентарот е меѓу хиперскалерите, каде што нето-емитувањето на долг од инвестициски ранг достигна околу 274 милијарди само од почетокот на оваа година. Тоа е речиси седум пати повеќе отколку во 2022 година.
Сепак, дури и овие вртоглави суми не го покажуваат целосниот обем на задолжување во име на трката со вештачка интелигенција – според проценките на UBS, многу долгови не се видливи на билансите на состојба на компаниите, а кога ќе се вклучат и обврските надвор од директните емисии на обврзници и кредити, долговите на хиперскалерите достигнуваат дури 3,5 трилиони долари.