Летната туристичка сезона започна. Властите предупредуваат дека угостителството и туризмот се соочуваат со бројни предизвици, од кои најголем е недостигот на работна сила. Се очекува секторот да има недостиг од повеќе од 10.000 работници.
Туристичката сезона оваа година ќе биде под влијание на геополитичките тензии и порастот на цената на керозинот. Се очекува помал број гости од Азија, но нивното отсуство би можело да се компензира со европски туристи, додека бројот на посетители од Соединетите Американски Држави исто така се зголемува. Сепак, промоцијата и маркетингот на потенцијалните пазари ќе треба дополнително да се интензивираат, нагласи Феѓа Побегајло, директор на Туристичката и угостителската комора на Словенија (TGZS), на неодамнешниот настан организиран од Словенечката туристичка организација и партнерите по повод почетокот на летната туристичка сезона.
Тој, исто така, укажа на растот на трошоците за работна сила, енергија, материјали и услуги.
– Компаниите во овој сектор се соочуваат со дилемата дали да ги пренесат повисоките влезни трошоци на крајните клиенти. Ова често не е можно бидејќи пазарот ги ограничува продажните цени, па и покрај повисоките приходи, профитот се намалува. Ова претставува сериозен ризик бидејќи ги намалува можностите за инвестирање, што дополнително влијае на падот на конкурентноста на глобалниот пазар – рече Побегајло, кој и покрај сè очекува добра сезона.
Според него, туристичките компании се целосно свесни за важноста на човечките ресурси. Според податоците на Ипес, просечните плати во туризмот се зголемиле за 48 проценти помеѓу 2019 и 2025 година, додека инфлацијата учествувала со приближно половина од тоа зголемување.
– Ова е значително зголемување на платите и е целосно оправдано, бидејќи работата мора соодветно да се вреднува. Покрај тоа, компаниите, колку што можат, се грижат за организацијата на работното време и се прилагодуваат на потребите на вработените – рече Побегајло и додаде дека многу се инвестира и во обука на вработените.
Проблемот се долгите процедури за вработување странци
Најголем предизвик за секторот и натаму е недостигот од работници, предупредија од Секцијата за угостителство и туризам при Стопанско-индустриската комора на Словенија. Според нивните проценки, во моментов недостасуваат повеќе од 10.000 работници.
– На угостителството и туризмот со години му недостигаат соодветни кадри. Поради недостиг на работна сила, многу ресторани беа принудени да го приспособат своето работење, а еден од начините беше да се скрати работното време на кафулињата и угостителските објекти – наведуваат тие.
Тие ги поздравија минатогодишните измени на Законот за вработување, самовработување и работа на странци, со кои се овозможи сезонска работа на странците во туризмот и угостителството. Сепак, тие сметаат дека регулативата дополнително треба да се приспособи според примерот на сезонската работа во земјоделството, каде што е можно пократко ангажирање врз основа на граѓанско-правен однос, додека во угостителството и туризмот тоа е можно само преку договори за вработување.
Тие исто така предлагаат сезонското вработување да трае до девет месеци, наместо сегашните шест.
Долгорочните административни процедури за вработување странски работници, особено во административните единици, остануваат проблем. Како што наведуваат тие, процедурите траат толку долго што многу странски работници во меѓувреме наоѓаат работа во други земји од Европската Унија.
Поради јазикот, работниците од Балканот сè уште се најбарани во туризмот, но бројот на вработени од Бангладеш, Индија, Непал и Филипините исто така расте.
Покрај проблемите со работната сила, секторот бара и измени во трудовото законодавство за да се направи вработувањето пофлексибилно во периоди на зголемен обем на работа. Како пример, тие наведуваат посебна форма на договор за работа за време на ненајавени групи, свадби и слични настани.
Тие исто така бараат ослободување од придонесите на работодавачите и вработените за работа во недели, празници и прекувремена работа, како и зголемување на бројот на часови дозволени за краткорочна работа од страна на членовите на потесното семејство и проширување на кругот на корисници на оваа можност, пишува Блиц бизнис.
Потребно е поголемо почитување на вработените.
Претставниците на синдикатот предупредуваат дека состојбата со работната сила оваа година е уште потешка од минатата година и дека ниту зголемувањето на платите ниту подобрувањето на условите за работа не ги дале очекуваните резултати.
Генералниот секретар на Синдикатот за угостителство и туризам на Словенија, Јасна Брачун, изјави за СТА дека многу потенцијални кандидати ја избегнуваат оваа активност.
Причините се добро познати: пребирливо работно време, изразена сезонска зависност и фактот дека платите, според податоците на Заводот за статистика, се меѓу најниските во сите економски сектори во земјата. Ваквите услови не овозможуваат привлекување и задржување на работници кои се неопходни за нормално функционирање на овој сектор – истакна таа.
За да се обезбеди конкурентност, стабилност и долгорочна одржливост на секторот, потребно е подобрување на условите за работа и посоодветно оценување на работата на вработените.
Посебен проблем е работата на високи температури, доследната примена на прописите за безбедност и здравје при работа во такви услови, како и обезбедување соодветни паузи помеѓу смените, неделен одмор и регулирање на прекувремената работа.
Наместо систематски да ги подобрува условите за работа и да ја зголемува привлечноста на овие занимања, секторот сè повеќе се потпира на вработувањето на странски работници. Иако тие претставуваат важен дел од решението, многумина не го познаваат словенечкиот јазик, културата, кулинарското наследство и спецификите на локалната средина. Ова може да претставува предизвик за развојот и промоцијата на бутик туризмот, кој се базира токму на автентичното претставување на словенечкиот идентитет и врвното гостопримство – оцени Брачун.
Таа верува дека проблемите со недостигот на работна сила би можеле да се ублажат со поинаков став кон вработените.