Тунелот меѓу Мароко и Шпанија се оддалечува од сферата на идеите и се приближува до реалноста. Студијата за изводливост, заеднички нарачана од двете влади, неодамна ја заврши германската компанија Херенкнехт, светски лидер во технологијата за дупчење тунели, пишува швајцарскиот весник „Ле Матин“. Резултатите се јасни: проектот е технички изводлив, и покрај геолошките тешкотии, особено во областа на гребенот Камаринал, еден од најчувствителните делови на Гибралтарскиот Проток. Овој позитивен извештај го отвора патот за нова фаза – почеток на деталното планирање, кое треба да започне со одлуката за изградба на истражувачки тунел до летото 2027 година.
Властите на двете земји веќе спроведоа серија посети, особено во Норвешка, каде што детално го проучија градилиштето на тунелот Рогфаст, моментално најдлабокиот и најдолгиот во светот.
Дел од парите од фондовите на ЕУ
Според првичните проценки, изградбата на истражувачки тунел би траела помеѓу шест и девет години, што би била првата фаза пред реализацијата на финалната инфраструктура. Проектот предвидува траса долга околу 40 километри на шпанска страна, со последна станица во Вехер де ла Фронтера, поврзана со железничката линија Кадиз-Севиља.
Целиот проект би барал почетен буџет од повеќе од 8,5 милијарди евра, кој би го опфатил истражувачкиот тунел, финалните галерии, станиците и техничките инсталации. Се очекува делумно финансирање од европските фондови, особено преку механизми за постпандемиско закрепнување.
Симболично, предлагачите на проектот се надеваат дека ќе започнат физички работи околу 2030 година, паралелно со организацијата на Светското првенство во фудбал во 2030 година, кое заеднички ќе го организираат Шпанија, Мароко и Португалија.
Идеја од 19 век
Освен технички потфат, тунелот се смета и за голем геостратешки проект помеѓу Европа и Африка. Неговата цел не би била само превоз на патници и стоки, туку и поврзување на енергетски мрежи и пренос на податоци преку оптички влакна. На долг рок, проектот би можел да го претвори Иберискиот Полуостров во клучна платформа за размена меѓу континентите, зајакнувајќи ја регионалната соработка и синџирите на снабдување.
Идејата за тунел под Гибралтарскиот Проток датира од 19 век, но првиот официјален договор помеѓу Рабат и Мадрид е потпишан во 1979 година. Оттогаш се спроведени бројни студии и се изготвени десетици извештаи, сè до моментот кога шпанската влада на Педро Санчез ја рестартираше иницијативата во 2021 година со поддршка на Европската Унија.
Денес, по техничката потврда на германската студија, евро-африканскиот тунел никогаш не бил поблиску до реалноста – проектот за најголемиот подземен меѓуконтинентален премин во модерната историја.