Кога холандската централна банка потврди оваа недела дека преместила десетици тони државно злато од Северна Америка, образложението привлече особено внимание: земјата сака да биде „подобро подготвена за сериозни кризи“.
Од вкупно 313 тони холандско злато складирано во САД и Канада, дури 86 тони беа преместени во Лондон, а централната банка ги наведе растечките геополитички тензии како една од причините.
Целта е златото да се направи лесно достапно доколку е потребно во кризна ситуација.
Дали ова значи дека централните банки очекуваат голем економски шок?
Како што тврдат соговорниците на Би-Би-Си, таков заклучок не треба да се извлекува. Сепак, потегот на Холандија покажува како војните, трговските тензии и зголемената глобална неизвесност го менуваат начинот на кој земјите управуваат со своите највредни резерви. И Холандија не е единствената.
Земјите го преместуваат своето злато
Франција претходно оваа година објави дека ги вратила своите златни резерви од САД во земјата.
За време на повеќегодишниот процес што заврши во 2016 година, германската централна банка префрли повеќе од 216 тони злато од странство – 111 тони од Њујорк и 105 тони од Париз. Слични одлуки не се историска новина.
Аналитичарите на „Голдман Сакс“, Лина Томас и Ден Стривен, се сеќаваат дека за време на Студената војна, некои европски централни банки преместиле дел од своите златни резерви во Њујорк.
Џозеф Каватони, виш пазарен стратег во Светскиот совет за злато, вели дека војните и трговските тензии влијаат врз денешните одлуки, но тие не се единствената, ниту најважната причина.
Инфлацијата, каматните стапки и можноста за брзо продавање или купување злато исто така играат голема улога.
– Немам впечаток дека постои чувство на неизбежна катастрофа – рече Каватони.
Според него, централните банки денес едноставно размислуваат повнимателно за тоа како да управуваат со резервите и како најдобро да ги искористат.
Зошто Лондон?
Холандското злато беше повлечено од САД и Канада помеѓу март и август оваа година, а сега е во трезорите на Банката на Англија.
Гувернерот на холандската централна банка, Олаф Слајпен, рече дека очекуваат дека никогаш нема да мора да користат злато за кризни цели, но дека земјата сè уште треба да ја зголеми својата отпорност и подготвеност.
Лондон не беше случајно избран. Британскиот главен град е еден од најголемите светски трговски центри за злато. Ако некоја земја сака брзо да купува или продава злато за време на криза, можноста тоа да е веќе во Лондон е голема предност.
Банката на Англија е еден од најголемите чувари на злато во светот. Во трезорите под тривековната институција се наоѓаат околу 400.000 златни прачки вредни повеќе од 200 милијарди фунти.
Според истражувањето на Светскиот совет за злато, Банката на Англија сè уште е најпопуларното место за чување резерви, но централните банки се повеќе бараат да ги шират на различни локации.
Како воопшто да преместите 86 тони злато?
Интересно е што движењето на владиното злато не мора да значи дека десетици тони шипки физички патуваат со авион или брод преку Атлантикот. Холанѓаните продале околу 59 тони злато во Њујорк, а потоа купиле дополнителни количини во Лондон. На тој начин немаше потреба тие шипки физички да го преминат океанот.
Но, дел од златото сепак патуваше. Повеќе од 27 тони беа физички транспортирани од САД и Канада до холандскиот град Зајст, додека приближно иста количина потоа беше испратена од Зајст во Лондон.
Компаниите што вршат вакви транспорти не откриваат многу детали за своите операции од безбедносни причини.
„Бринкс Глобал Сервисис“, една од ретките компании вклучени во меѓународниот транспорт на злато, изјави за Би-Би-Си дека неодамна забележала зголемена побарувачка, вклучително и од централните банки.
Извршниот потпретседател на компанијата, Надер Антар, верува дека геополитичката и економската неизвесност, како и растечкото значење на златото како стратешка резервна актива, придонесуваат за тој тренд.
Централните банки купуваат двојно повеќе злато
Прашањето каде да се складира златото станува уште поважно бидејќи централните банки го купуваат во огромни количини.
Според податоците од Светскиот совет за злато, во текот на последните четири години, централните банки купувале просечно околу 1.000 тони злато годишно. Во текот на претходната деценија, годишниот просек беше околу 500 тони, односно темпото на купување практично се дуплираше.
Трендот се одвива уште од глобалната финансиска криза и се очекува дека купувањата ќе продолжат да растат во текот на следната година.
Складирањето големи количини злато дома, сепак, не е бесплатно. Аналитичарите на „Голдман Сакс“ предупредуваат дека се потребни инвестиции во физичка безбедност, инфраструктура за контрола на резервите и осигурување, што може да биде скапо, особено за помалите централни банки.
Голдман Сакс очекува нов раст
Иако златото моментално е под рекордните нивоа од почетокот на годината, Голдман Сакс очекува понатамошен раст.
Нивните аналитичари прогнозираат дека цената би можела да достигне 4.900 долари за тројанска унца до крајот на 2026 година, што е за околу 300 долари повеќе отколку во август. И токму огромната побарувачка на централните банки е една од клучните причини зошто цената на златото расте.
Затоа потезите како холандскиот не се само прашање каде се државните лостови. Бидејќи централните банки купуваат сè повеќе злато и повнимателно избираат каде да го складираат, нивните одлуки стануваат еден од факторите што ја обликуваат цената на најпознатиот скапоцен метал во светот.