Со децении, американскиот долар се сметаше за најважна валута во светот – примарен инструмент на глобалната трговија и главен столб на меѓународните резерви. Сепак, 2025 година носи сè повеќе предупредувања дека неговиот статус се нарушил.
Според анализата на Џ.П. Морган, „доминацијата на доларот е под знак прашалник поради геополитички и геостратешки промени“
Во најновиот извештај, Џ.П. Морган ги наведува клучните причини за таканаречената „дедоларизација“, односно намалувањето на улогата на доларот во меѓународните трансакции.
Првата е фактот дека енергетските трансакции сè повеќе се порамнуваат во други валути, како што се кинескиот јуан или еврото, а втората е дека американските банки се исклучени од новите системи за плаќање што се користат за прекугранични трансакции, особено во Азија и меѓу земјите од БРИКС.
Покрај тоа, уделот на доларот во девизните резерви на централните банки се намалува, што директно го покажува падот на довербата во долгорочната стабилност на американската валута.
Причини за оптимизам: Послабиот долар не е секогаш лоша вест за Американците
Иако може да изгледа загрижувачки, слабеењето на доларот не е нужно лошо за американските граѓани – напротив. Некои економски експерти ги истакнуваат потенцијалните придобивки.
Ени Кол, финансиска едукаторка и основач на платформата „Money Essentials for Women“, го објаснува тоа на следниов начин:
„Ако доларот ослабне во однос на еврото, европските компании ќе претпочитаат да купуваат американски производи бидејќи се поевтини. Ова може да го зголеми извозот, да донесе свеж капитал во САД и да создаде нови работни места.“
Слично на тоа, аналитичарот Ендру Локенаут од платформата „Be Fluent in Finance“ наведува директно влијание врз инвестициите:
„Падот од 10% на вредноста на доларот често води до зголемување од 15 до 20% на заработката на мултинационалните компании во индексот S&P 500, поради поповолна конверзија на приходите од странство.“
Исто така, благата инфлација предизвикана од послаб долар може да им користи на имателите на станбени кредити со фиксна каматна стапка.
„Ако годишната инфлација е 5%, тоа реално значи дека вашата хипотека станува 5% поевтина во реални услови“, додава Локенаут.
Значи, иако губењето на доминацијата на доларот предизвикува загриженост на глобалната сцена, можно е просечниот Американец – и индиректно инвеститорите низ целиот свет – да ги почувствуваат позитивните ефекти преку извозот, растот на пазарот на капитал и подобрата позиција на задолжените домаќинства.
Сепак, како што се менува динамиката на светската трговија, дедоларизацијата останува важен сигнал дека глобалниот финансиски систем полека, но сигурно, се мултиполаризира.
Фото: Pixabay