Нов извештај од Европската комисија, објавен во вторник, покажува дека цените на недвижностите во Португалија се меѓу највисоките во Европа. Главните причини се туризмот и кризата во градежниот сектор.
Цените на становите во Европската унија значително се зголемија во последните десет години, а Португалија е меѓу земјите каде што недвижностите се најпреценети.
Во извештајот на Европската комисија „Домување во Европската унија: пазарни трендови, причини и политики“ се наведува дека од 2014 до 2024 година, цените на становите во ЕУ се зголемиле во просек за 50%. Сепак, во земји како Унгарија, Литванија, Чешка, Португалија, Естонија, Бугарија и Полска, растот надминал 200%.
Причините за моменталната состојба на пазарот на домување вклучуваат повисоки каматни стапки, зголемена побарувачка од побогати семејства и инвеститори, раст на краткорочните изнајмувања и недостаток на нови градежни проекти.
Според извештајот, цените во некои земји значително отстапуваат од нивната реална вредност, а токму во Португалија оваа разлика е најизразена.
Се проценува дека недвижностите во Португалија се преценети за околу 35%, што е единствената земја во која овој процент дополнително ќе се зголемува до 2024 година, пишува Euronews.
Туризам и краткотрајно изнајмување
Главните причини за растот на цените во Португалија се туризмот и краткотрајно изнајмување.
„Зголемувањето на бројот на краткотрајни изнајмувања во туристичките области е тесно поврзано со зголемувањето на цените и кириите на становите“, наведуваат истражувачите.
Платформи како Airbnb значително го променија пазарот, бидејќи ја намалија понудата на долгорочни изнајмувања.
Доказите покажуваат дека растот на туризмот и популарноста на платформите за споделување сместување доведоа до зголемување на кириите и цените на становите, особено во старите градски јадра.
Според извештајот, Португалија е земјата каде што туризмот има најголемо влијание врз цените на недвижностите во целата Европска Унија, а слични проблеми се присутни и во Шпанија, особено во Барселона.
Улогата на институционалните инвеститори
Португалија има еден од најниските удели на јавно домување во Европа – само околу 2% од вкупниот фонд се состои од недвижен имот во државна или локална сопственост, според истражувањето на Универзитетскиот институт во Лисабон (ISCTE).
Некои од становите во поголемите градови се во сопственост на приватни компании, а долгиот период на ниски каматни стапки стимулираше зголемена побарувачка од институционални инвеститори како што се осигурителни компании и пензиски фондови.
Се наведува дека тие одиграа клучна улога во растот на цените на становите во последните десет години.
Друг проблем е бавниот процес на издавање градежни дозволи, што го попречува изградбата на нови станови. Во Португалија, Хрватска, Шпанија и Грција, бројот на издадени дозволи достигна историски ниски нивоа.
Во повеќето земји од ЕУ, постојат пропишани рокови за издавање дозволи – од три недели во Литванија до дури 31 недела во Португалија.
Сложената документација и бирократските пречки дополнително ја забавуваат постапката, а поедноставувањето на процедурите би можело значително да ја зголеми ефикасноста.
Празни станови
Голем број празни имоти дополнително ја намалува понудата на станови.
Се проценува дека околу еден од шест имоти во Европа е празен, а Португалија повторно е меѓу земјите со најголем удел, заедно со Бугарија, Романија, Малта, Кипар и Унгарија.
Криза со домувањето во Португалија
Темата за домувањето стана едно од централните политички прашања во Португалија.
Граѓаните сè повеќе протестираат поради високите кирии и недостатокот на прифатливо домување.
Владата предлага даночни олеснувања за градежниците – ДДВ ќе се намали на 6% за градежништво до 648.000 евра, а истата стапка ќе важи за кирии до 2.300 евра.
Ограничувањето од 2.300 евра важи за области со поголем притисок, како што се Лисабон, Порто и други поголеми градови.
Поголемиот дел од мерките зависат од одобрението на парламентот, но најавени се и реформи во секторот за изнајмување.
Уште во јуни, Европската комисија предупреди дека Португалија не е доволно ефикасна во решавањето на кризата со домувањето и препорача воведување контрола на кириите и ограничувања за одредени видови краткорочни изнајмувања, пишува Euronews.