Само неколку месеци откако претседателот Доналд Трамп првпат изрази интерес за можноста САД да ја преземат контролата врз Гренланд, некои од најбогатите луѓе во светот, вклучувајќи ги Џеф Безос, Бил Гејтс и Мајкл Блумберг, почнаа да прават стратешки инвестиции во оваа островска територија богата со минерали.
Роналд Лаудер, наследникот на богатството на козметичката компанија Есте Лаудер, често се наведува како мозокот зад намерата на Трамп да го преземе Гренланд за време на неговиот прв мандат. Поранешниот советник за национална безбедност на Белата куќа, Џон Болтон, го потврди ова за Форбс.
Оттогаш, Лодер инвестираше во непрофитабилна компанија на Гренланд за флаширање вода за пиење, според данскиот весник Политикен. Компанијата е во косопственост на Јерген Вевер Јохансен, локалниот претседател на владејачката партија Сиумут во Нуук и сопруга на министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Мотцфелд. Овие врски предизвикаа загриженост за можна политичка вмешаност.
Од 2019 година, Безос, Гејтс и Блумберг инвестираат во компанијата КоБолд Металс, која бара ретки земни минерали од критично значење за електронски уреди. Истражувањата во Гренланд се спроведуваат со помош на вештачка интелигенција.
Сем Алтман, извршен директор на OpenAI , инвестираше во Kobold во 2022 година.
Питер Тиел, технолошки магнат поврзан со PayPal и Palantir, го финансираше стартапот Praxis на почетокот на 2021 година. Целта на компанијата е да изгради технолошки напреден „град на слободата“ во Гренланд.
Приказната започна уште во 2018 година
Џон Болтон, поранешен советник за национална безбедност на Трамп за време на неговиот прв мандат, а денес еден од неговите најгласни политички противници, изјави за Форбс дека Трамп првпат разговарал за купувањето на Гренланд кон крајот на 2018 година. Тој изјавил дека „еден истакнат бизнисмен што го познава му предложил САД да го купат Гренланд“, а подоцна го идентификувал бизнисменот како Лодер.
Лодер и Трамп имаат долга лична историја – тие истовремено посетувале бизнис школа Вартон. Лодер финансиски ги поддржувал конзервативните кандидати и иницијативи со години. Во март минатата година, според податоците на Федералната изборна комисија, тој донираше 5 милиони долари на MAGA Inc., супер PAC што го поддржува Трамп.
Лодер не го криел својот интерес за Гренланд и неговите ресурси оттогаш. Во статија објавена во „Њујорк пост“ во февруари минатата година, тој изложи сценарија во кои САД би можеле да добијат поголемо влијание врз Гренланд без формално купување – опција што, според медиумите, ја разгледувала и Белата куќа. Меѓу предлозите било формирање „нов трилатерален договор со Гренланд и Данска за формализирање на арктичката соработка“.
Според „Политикен“, 81-годишниот Лодер инвестирал и во локална компанија за флаширање вода, а е вклучен и во плановите за изградба на хидроцентрала на најголемото езеро во Гренланд, преку компанијата „Гренланд девелопмент партнерс“. Станува збор за конзорциум со седиште во Делавер, кој има удел во „Гренланд инвестмент груп“, а чиј претседател е поранешната заменик-државна секретарка на САД, Џозет Ширан.
Милијардери без коментар
Безос, Гејтс и Блумберг првпат беа објавени како инвеститори во Коболд на почетокот на 2019 година, кога компанијата го затвори финансирањето од Серија А, само неколку месеци откако Трамп почна да размислува за „купување“ на Гренланд. Инвестициите беа направени преку фондот „Брејктру Енерџи“, кој го води Гејтс, а чија цел е „да се забрзаат иновациите во областа на зелената енергија и да се изгради индустријата на иднината“.
Фондот учествуваше и во финансирањето од Серија Ц на Коболд во декември 2024 година, кога компанијата беше проценета на речиси три милијарди долари, со рекапитализација од 537 милиони долари. Алтман инвестираше во 2022 година преку својот фонд за ризичен капитал „Аполо Проектс“, придонесувајќи со 192,5 милиони долари во Серија Б.
Документ на Комисијата за хартии од вредност на САД (SEC) објавен минатата недела покажува дека Коболд моментално собира дополнителен капитал, отворајќи ја можноста милијардерите повторно да се вклучат, во време кога Гренланд е повторно во глобалното внимание. Ниту еден од споменатите милијардери не одговори на барањата на Форбс за коментар.
Сè повеќе Американци на Гренланд
Трамп дополнително ја засили својата реторика за преземање на контролата врз островот, нарекувајќи го прашање на „национална безбедност“. Тој им рече на новинарите во „Ер Форс Уан“: „Ни треба Гренланд“, само неколку дена по успешната воена интервенција во Венецуела.
Одбивањето на советникот на Белата куќа, Стивен Милер, да ја исклучи воената опција во интервју за CNN дополнително ги разгоре тензиите, поттикнувајќи ги европските лидери да издадат заедничка изјава за поддршка на суверенитетот на Гренланд. Американскиот државен секретар, Марко Рубио, и претседателот на Претставничкиот дом, Мајк Џонсон, подоцна нагласија дека воената акција не е реална опција, а пораката на Џонсон беше дека „тоа не е реалистично“.
Илон Маск, од друга страна, постојано јавно ја поддржуваше американската анексија на Гренланд. На платформата X минатиот јануари, тој напиша: „Ако луѓето од Гренланд сакаат да бидат дел од Америка, што се надевам дека ќе го сторат, ќе бидат добредојдени“.
Инвестициите на Лодер веројатно немаат „економска суштина“, според Марк Јакобсен, експерт за арктичка безбедност и вонреден професор на Кралската данска академија за одбрана. „Она што е важно тука е близок однос со носителите на одлуки во Гренланд. Станува збор за стратегија и стекнување контрола“, изјави Јакобсен за Форбс.
Тој додава дека во последниве години има забележително зголемување на присуството на Американци во Гренланд, делумно благодарение на новите директни летови меѓу Њујорк и Нуук. „Има повеќе Американци во Гренланд од кога било досега… тешко е да се знае дали се само туристи или имаат интерес за таканаречени стратешки инвестиции“.
Во текот на летото 2019 година, Трамп првично ја намали идејата за купување на Гренланд. „Само разговаравме за тоа“, им рече тој на новинарите на аеродромот, пред да се качи на Ер Форс Уан. „Всушност, тоа е голем бизнис со недвижности… тоа не е приоритет број еден“.
Сепак, кога данската премиерка Мете Фредериксен ја нарече идејата „апсурдна“ подоцна истиот месец, Трамп го смени ставот и објави дека ја одложува планираната државна посета на Данска. Неговиот интерес повторно се разгоре за време на неговата трета претседателска кампања, кога често се осврнуваше на Гренланд како на пропуштена можност. Непосредно пред неговата втора инаугурација, во декември 2024 година, тој ја нарече американската „сопственост и контрола“ врз Гренланд „апсолутна неопходност“, во соопштението со кое го објави својот кандидат за амбасадор во Данска.