Зголемувањето на цените на млазното гориво, предизвикано од војната во Иран и нарушувањата на глобалниот пазар на нафта, доведе до повисоки цени на авионските билети и воведување дополнителни даноци, предизвикувајќи патниците да се соочат со неизвесност пред летната сезона.
Според податоците од Меѓународното здружение за воздушен транспорт, просечната цена на млазното гориво достигна 195,19 долари за барел минатата недела, што е малку помалку од 0,9 проценти во однос на претходната недела, но сепак е повеќе од двојно поголема од крајот на февруари.
Во Соединетите Американски Држави, индексот на Argus US достигна 4,60 долари за галон, во споредба со околу 2,50 долари пред почетокот на конфликтот.
Горивото обично сочинува помеѓу 25 и 35 проценти од оперативните трошоци на авиокомпаниите, па затоа зголемувањето на цените ги принуди превозниците да преземат брзи мерки. Така, United Airlines објави намалување на бројот на летови за пет проценти, SAS планира да откаже најмалку 1.000 летови следниот месец, додека Air New Zealand го намалува капацитетот за пет проценти и откажува околу 1.100 летови до почетокот на мај.
Некои компании веќе ги зголемија цените – Cathay Pacific на сите линии, Thai Airways за 10 до 15 проценти, додека AirAsia и Qantas воведоа привремени дополнителни трошоци.
Превозници како Lufthansa и Ryanair делумно го ублажија ударот благодарение на претходно договорените цени на горивото.
Помали капацитети и поскапи билети
Поради пренасочувањето на линиите што го избегнуваат Блискиот Исток и зголемениот сообраќај на алтернативните линии, оперативните трошоци дополнително растат.
Зголемувањето на цените не е ограничено само на интерконтиненталните летови – зголемување на цените е забележано и на кратки релации и домашни линии, а пролетните и летните аранжмани веќе ги одразуваат новите услови на пазарот.
Експертите предупредуваат дека дури и ако конфликтот се смири, последиците врз цените на горивото и билетите може да траат.
Специјалниот советник на генералниот секретар на ОН за туризам, Анита Мендирата, посочи дека вниманието на транспортерот не е поврзано само со достапноста на сурова нафта, туку и со рафинираното гориво за авиони и логистиката на неговата испорака до аеродромот.
Патниците претпазливи, пазарот несигурен
Патниците сега се соочуваат со повисоки цени и помал избор на летови, додека туристичките агенции забележуваат зголемен интерес за флексибилни билети и поблиски дестинации.
Според извори од индустријата, некои патници ги одложуваат своите резервации со надеж дека евентуалните дипломатски потези би можеле да го стабилизираат пазарот.
Во исто време, платформите за резервации посочуваат дека цените на билетите имаат тенденција да се зголемуваат како што се приближува датумот на патување, особено во последните три недели пред заминувањето.
Во меѓувреме, во писмо до националните министри за енергија, Европската комисија повика на доброволни мерки за штедење, вклучително и намалување на патувањата, за да се намали притисокот врз потрошувачката на енергија.
Иако побарувачката за летни патувања останува силна, аналитичарите проценуваат дека однесувањето на патниците се менува – резервациите се прават порано, престојот е подолг, а чувствителноста на цените станува поизразена.
Во такви околности, патниците се принудени да избираат помеѓу купување билети порано по повисока цена или чекање со ризик од дополнително зголемување на цените и помалку достапни летови.
Кризата го тресе германскиот гигант
Војната во Иран почнува да се прелева во европскиот воздушен сообраќај, а последиците веќе ги чувствуваат патниците во Германија преку зголемување на трошоците и евентуално намалување на бројот на летови.
Извршниот директор на Луфтханза, Карстен Шпор, ги анализираше внатрешните сценарија во светлината на наглиот пораст на цените на горивата и ризикот од недостиг на гориво.
Компанијата се соочува со дополнителни трошоци од околу 1,5 милијарди евра за гориво кое не беше покриено со долгорочни договори по фиксни цени.
Според Шпор, зголемувањето на цените на авионските билети е практично неизбежно. Ова прво ќе влијае на новите резервации, додека во исто време може да има намалување на вкупниот број летови.
Причината за ова е планираното намалување на оперативната флота, што дополнително би ја ограничило понудата во наредниот период.
Луфтханза наводно разгледува план за прилагодување во две фази. Во првата фаза, околу 20 авиони би можеле да бидат приземјени, додека во случај на понатамошно влошување на ситуацијата, тој број би можел да се зголеми на 40 авиони, што претставува до пет проценти од вкупниот капацитет.
Постарите модели на авиони со поголема потрошувачка на гориво се најмногу изложени на ризик. Шпор предупредува дека војната влијае не само на цената, туку и на достапноста на гориво. До неодамна, околу 40 проценти од потребите на Европа за керозин доаѓаа од регионот на Заливот, што дополнително ја комплицира ситуацијата.
