Додека војната и скокот на цените на енергијата ја потресуваат глобалната економија, американскиот долар го губи здивот, а некои валути бележат изненадувачки пораст. Од Бразил до Унгарија, комбинацијата од високи каматни стапки, извоз на суровини и политички промени ги туркаат нивните валути во преден план и го менуваат балансот на моќ на светскиот пазар.
Војната на Блискиот Исток, неодлучноста на Федералните резерви на САД и затегнувањето на монетарната политика во Европа и Пацификот предизвикаа зајакнување на неколку светски валути во однос на ослабениот американски долар.
На почетокот на 2026 година, пазарните очекувања беа прилично стандардни: забавување на американската економија што ќе им овозможи на Федералните резерви да ги намалат каматните стапки, додека Европската централна банка и другите институции внимателно ќе го следат трендот.
Сепак, конфликтот во Иран брзо ја промени ситуацијата.
Цените на енергијата скокнаа, очекувањата за инфлација се променија, а централните банки ширум светот почнаа да размислуваат за зголемување на каматните стапки.
Федералните резерви, соочени со комбинација од инфлација предизвикана од енергијата и неизвесен раст, одлучија да не ја менуваат политиката.
Ваквата разлика во движењата отвори простор за зајакнување на другите валути во однос на доларот, но секоја од свои причини.
Бразилскиот реал, високите каматни стапки и зголемувањето на цените на суровините
Бразилскиот реал оваа година порасна за речиси 11% во однос на доларот, што го прави најдобра главна валута во 2026 година.
Главната причина се високите каматни стапки во Бразил (околу 14,75%), многу повисоки отколку во САД.
Ова привлекува инвеститори кои профитираат од разликата во каматните стапки. Покрај тоа, Бразил, како главен извозник на суровини (соја, железо, нафта), дополнително има корист од зголемувањето на цените на светскиот пазар.
Австралиски долар и норвешка круна: Добивки од енергија и камата
Австралискиот долар порасна за околу 7% откако централната банка ги зголеми каматните стапки, над американскиот долар за прв пат по долго време.
Сличен тренд следи и норвешката круна, која исто така расте благодарение на извозот на нафта и повисоките цени на енергијата.
Колумбиското песо го следи истиот модел, неговата вредност го следи зголемувањето на цените на нафтата.
Унгарска форинта: Политичките превирања менуваат сè
Унгарската форинта порасна за повеќе од 6% од почетокот на годината, но нејзиниот скок беше особено изразен во април.
Клучниот настан беа парламентарните избори на 12 април, на кои долгогодишниот премиер Виктор Орбан ја изгуби власта, а Петер Маѓар победи со убедливо мнозинство.
Пазарите го протолкуваа ова како сигнал за намалување на политичкиот ризик и можно подобрување на односите со Европската Унија, што би можело да деблокира значителни финансиски ресурси. Токму овие очекувања ја кренаа форинтата нагоре.
Клучен фактор – ограничениот простор за маневрирање на ФЕД
Заедничкиот именител на сите овие случувања е позицијата на американската ФЕД.
Додека другите централни банки ги зголемуваат каматните стапки, ФЕД е претпазлив во однос на природата на инфлацијата, која во моментов е поттикната главно од зголемувањето на цените на енергијата, а помалку од пошироките притисоци врз цените.
Затоа, пазарите очекуваат дека другите земји може да продолжат да ја затегнуваат монетарната политика, додека САД може дури и да ги намалат каматните стапки подоцна во текот на годината.
Што би можело да го промени трендот?
Доколку глобалниот раст нагло забави или ситуацијата на енергетскиот пазар се стабилизира, сегашниот тренд на зајакнување на овие валути би можел да ослабне.
Валутите на земјите што извезуваат суровини, како што се норвешката круна или австралискиот долар, се особено чувствителни, бидејќи нивниот раст во голема мера зависи од цените на нафтата и енергијата.
Аналитичарите исто така предупредуваат дека пазарите можеби веќе ги земале предвид голем дел од позитивните очекувања. Доколку има нови геополитички тензии, доларот би можел повторно да зајакне, а сегашните победници би можеле да изгубат дел од својата вредност.