„Падот на Дубаи како безбедно засолниште“, забележува американското списание „Њујоркер“. „Дали е ова крајот на Дубаи?“, прашува колумнист на „Њујорк тајмс“. Британскиот „Дејли меил“ со нескриено задоволство наведува дека инфлуенсерите ги напуштаат своите гламурозни животи во емиратот, зборува за „големиот егзодус од Дубаи“ и „распаѓањето на блескавата, ослободена од данок фантазија за инфлуенсери“, пишува „Дојче веле“.
Делумно од тој „пад“ има врска со апсењата на инфлуенсери и други луѓе кои објавија фотографии од штетата предизвикана во градот за време на иранските напади на интернет. Организацијата за правна помош „Detained in Dubai“ проценува дека властите на Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ) уапсиле повеќе од 100 лица, вклучително и Европејци, повикувајќи се на сајбер криминал или закони за национална безбедност. Доколку бидат прогласени за виновни, се соочуваат со високи казни или неколку години затвор.
Според Министерството за одбрана на ОАЕ, Иран извршил повеќе од 2.200 напади со беспилотни летала и испалил повеќе од 500 балистички ракети кон земјата од почетокот на војната. Наводно, некои ракети го погодиле аеродромот во Дубаи, како и станбени згради и хотели во градот.
Во исто време, властите на ОАЕ се обидуваат да го одржат впечатокот за безбедност и нормален живот во Дубаи. Владини лидери ги обиколуваа трговските центри, додека на бизнисите им беше наредено да останат отворени и да работат како и обично. Некои медиуми во ОАЕ и влијателни профили на социјалните мрежи тврдат дека животот продолжува нормално и дека Дубаи останува безбеден.
Кој е во право кога станува збор за „сонот за Дубаи“?
Нема сомнение дека Дубаи – вториот по големина од седумте емирати што го сочинуваат ОАЕ – претрпел сериозна економска штета. Поголемиот дел од нафтата во ОАЕ се наоѓа во емиратот Абу Даби – околу 96 проценти. А поголемиот дел од приходите на Дубаи се базираат на други сектори: туризам, финансиски услуги, технологија, недвижности и логистика.
Дубаи има околу 3,8 милиони жители, но само околу десет проценти се локални Емирати. Токму доаѓањето на странци – без разлика дали како работници, инвеститори или туристи – го поттикна економскиот раст на Дубаи, бидејќи со зголемувањето на населението, растеше и побарувачката за стоки и услуги.
„Странската работна сила во ОАЕ е клучна за развојот на економијата на земјата. Затоа, намалувањето на населението поради заминувањето на странци може да има огромно економско влијание“, според анализа од 2021 година објавена од тинк-тенкот Институт за арапски држави од Заливот со седиште во Вашингтон.
Нема прецизни податоци за тоа колку странски жители го напуштиле Дубаи од февруари – привремено или трајно. Некои извештаи зборуваат за десетици илјади луѓе.
Бројот на туристи исто така е намален. Разговорите со компаниите од туристичкиот сектор укажуваат на пад на бројот на посетители на околу 80 проценти.
Загуби има и во други сектори. Референтниот индекс на берзата во Дубаи изгуби 16 проценти од својата вредност. Менаџерите во финансискиот сектор ги замолија вработените да работат од дома, а некои компании дури евакуираа и дел од својот персонал.
Цените на недвижностите, кои претходно достигнаа рекордни максимуми, почнаа да паѓаат, а економските експерти велат дека купувачите се повлекуваат од веќе планираните купувања.
Државна помош
Локалните власти се обидуваат да помогнат. Во текот на изминатите две недели, ОАЕ состави пакет мерки во вредност од околу 235 милиони евра. Тој пакет, меѓу другото, го продолжува рокот за плаќање државни даноци за три месеци, вклучувајќи хотелски даноци и туристички даноци, како и рокот за поднесување царински декларации. Властите, исто така, финансираат планови за зголемување на туризмот по завршувањето на војната.
Тие исто така сакаат да ги олеснат правилата за даночниот статус и престојот за странците, со цел да ги убедат оние што заминале да се вратат, напиша британскиот „Фајненшл тајмс“.
„Дубаи беше една од првите регионални влади што започна програма за економска поддршка, надвор од пакетот за стабилизација што го нудат централните банки“, вели Роберт Могиелнички од тинк-тенкот „Институт за арапските држави од Заливот“.
Експертите се оптимисти
Могиелнички и други експерти веруваат дека, во финансиска смисла, Дубаи не е ни близу до крајот. „Економијата на Дубаи, која беше сериозно погодена од војната, ќе мора силно да се опорави за да се врати во нормала“, изјави Могиелнички за ДВ.
„Сепак, многу аналитичари остануваат оптимисти во врска со економската отпорност на емиратот. Многу е веројатно дека Дубаи ќе се прилагоди на новите политичко-економски реалности на постконфликтниот регион“.
Карен Јанг, виш истражувач во Центарот за глобална енергетска политика на Универзитетот Колумбија, дели слично мислење. „Моето мислење е дека Дубаи може да се опорави“, изјави таа за ДВ. „Дубаи секогаш ќе биде регионален центар. Тој го претставува идеалот за економска слобода и луксуз, со сигурни владини услуги и правен и деловен систем што го имаат малку земји во регионот.“
„Според моја проценка, основните предности на ОАЕ остануваат недопрени“, потврдува Мартин Хенкелман, директор на Заедничкиот совет за индустрија и трговија на Германија и Емиратите. „Дури и со сегашните предизвици, ОАЕ се во добра позиција да се опорави релативно брзо.“
Хенкелман потсетува дека ОАЕ се опоравиле дури и по пандемијата на коронавирусот. „Но“, додава тој во изјава за ДВ, „тоа оптимистичко сценарио зависи од брзо завршување на конфликтот.“
Еден од првите економски индикатори од времето на војната, исто така, ја поддржува оваа проценка. „Приватниот сектор во ОАЕ, кој не е нафтен, е засегнат од последиците од војната“, изјави Дејвид Овен, виш економист во S&P Global. „Сепак, за многу фирми, книгите за нарачки останаа стабилни, а производството продолжи да расте.“
Губење на угледот
Сепак, Дубаи, исто така, претрпе загуби што не можат лесно да се измерат. Станува збор за губење на угледот, а исто така и за емоционален удар: фотографии од луксузни хотели во пламен и апсење на влијателни лица во земја која е сè уште авторитарна. Ваквите последици може да бидат потешки за поправка.
Затоа, не е сигурно дека богатите поединци и влијателните лица кои бараат луксуз ќе се вратат во ист број како и порано, особено ако имаат други опции.
„Странците се клучна демографска група за Дубаи. Затоа очекувам силни напори и стимулации за да ги задржам, да ги вратам оние што заминале и да привлечам нови. Нема да биде лесно. Но, тоа е приказната што Дубаи ќе продолжи упорно да му ја нуди на светот“, вели Могиелнички.