Бруто домашниот производ (БДП) по глава на жител е клучен индикатор за споредување на економската сила на земјите, а проекциите на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) покажуваат дека тој ќе расте во речиси цела Европа до 2030 година. Сепак, овој раст не значи дека ќе има големи промени во редоследот на најбогатите земји, бидејќи економиите генерално се движат во хармонија.
Анализирајќи ги светските економски перспективи на ММФ за 2025 и 2030 година, еве кој ќе го предводи рангирањето на европските земји според номиналниот БДП по глава на жител и според паритетот на куповната моќ (ПКМ), кој ги зема предвид разликите во цените меѓу земјите, пишува Еуроњуз.
Ирска на врвот по куповна моќ
Според проекциите, Ирска треба да стане земја со највисок БДП по глава на жител прилагоден според паритетот на куповната моќ (ПКМ) до 2030 година, преземајќи ја водечката позиција од Луксембург. Сепак, оваа бројка треба да се сфати со голема претпазливост.
Познато е дека ирскиот БДП е вештачки зголемен поради големото присуство на мултинационални корпорации, а Алан Барет, директор на Институтот за економски и социјални истражувања, истакнува дека бруто националниот доход (БНД) дава многу пореална слика за економската сила на земјата. Податоците на Светската банка за БНД за 2024 година потврдуваат дека Ирска дури и не би била меѓу првите четири земји според таа мерка.
Норвешка, Швајцарија и Данска треба да ги заокружат првите пет, а нивните позиции не треба да се менуваат помеѓу 2025 и 2030 година. Од петте најголеми европски економии, Германија е најдобро рангирана на 12-то место, по што следат Франција (15-то) и Обединетото Кралство (16-то). Италија е на 18-то место, додека Шпанија е на дното од таа група, на 22-ро место.
Земјите кандидати за ЕУ на дното
Долните девет места на рангирањето се зафатени главно од земјите кандидати за членство во Европската Унија, а Украина, Косово и Молдавија се на самото дно. Турција е исклучок – се предвидува дека во 2030 година ќе биде на 29-то место, пред три полноправни членки на ЕУ: Бугарија, Латвија и Грција.
Се очекува петнаесет земји да ги задржат истите позиции како и во 2025 година. Најголем пад ќе забележи Грција, од 29-то на 32-ро место, додека Кипар ќе направи најголем скок, од 16-то на 13-то место. Ниту една друга земја не треба да се помести повеќе од три места.
Разликата помеѓу редот на номиналниот БДП и оној на паритетот на куповната моќ е исто така значајна. Малта, Романија, Полска и Турција се рангираат значително повисоко според PMI, што укажува дека нивната реална куповна моќ е поголема отколку што покажуваат номиналните бројки. Спротивното важи за Естонија, Обединетото Кралство, Исланд и Латвија, чиј редослед според куповната моќ е значително понизок од номиналниот.
Големи разлики во куповната моќ
На врвот на скалата, разликите се огромни. Ирска и Луксембург значително се издвојуваат со проектиран БДП по глава на жител од околу 168.000 евра и 154.000 евра, соодветно, изразен според паритетот на куповната моќ. По нив следат Норвешка и Швајцарија, кои треба да надминат 106.000 евра до 2030 година.
Дури и ако се исклучат Ирска и Луксембург, разликите во рамките на Европската Унија остануваат значајни. Данска ги предводи останатите земји-членки со околу 92.000 евра, што е речиси двојно повеќе од Грција, која со 50.000 евра има најнизок резултат меѓу членките на ЕУ. Меѓу најголемите економии, Германија има највисока куповна моќ со 79.000 евра, додека Шпанија има најниска со 61.000 евра, разлика од приближно 31 процент.
Надвор од ЕУ, сликата е уште подрастична. Речиси сите земји-кандидатки треба да имаат БДП по глава на жител под 46.000 евра, а неколку од нив значително понизок од тоа, со износи под 28.000 евра, што е приближно половина од нивото на Грција. Јазот меѓу ЕУ и земјите што чекаат да се приклучат останува огромен.
Во номинални евра, разликата е уште поголема. Изразено во номинални евра, опсегот е уште поширок. Проекциите на ММФ за 2030 година го ставаат БДП по глава на жител во 41 европска земја во опсег од само 7.276 евра во Украина до 152.417 евра во Луксембург. Бугарија е на дното на рангирањето во рамките на ЕУ со 28.086 евра.
Дури и без Луксембург и Ирска (137.819 евра), опсегот во рамките на блокот е голем. Данска е трета меѓу членките на ЕУ со 84.128 евра, по што следат Холандија (79.613 евра), Шведска (73.104 евра) и Австрија (67.406 евра).
Со 65.924 евра, Германија е на 10-то место во целина и е единствената од петте најголеми европски економии што е меѓу првите десет. Обединетото Кралство е веднаш зад неа, на 11-то место со 64.360 евра.
Надвор од ЕУ, Швајцарија (127.846 евра), Исланд (108.366 евра) и Норвешка (93.046 евра) се меѓу првите пет вкупно. Ова го потврдува општиот модел според кој земјите од Северна и Западна Европа се групирани на врвот, додека Источна Европа, а особено земјите кандидати за ЕУ, значително заостануваат.