Катар, земја која со децении беше синоним за невидено богатство и економски раст, моментално се соочува со целосна парализа на економијата. Нападите на Иран и блокадата на поморскиот сообраќај во Ормутскиот теснец ги прекинаа виталните рути за извоз на гас, доведувајќи го економскиот мотор на земјата во застој.
Гасниот гигант на колена: Извозот е целосно запрен
Катар добива повеќе од 60 проценти од своите приходи од извозот на природен гас, што го трансформираше поранешниот рибарски рај во една од најбогатите нации во светот. Сепак, затворањето на Ормутскиот теснец значи дека ниту еден танкер за гас не го напуштил брегот на Катар повеќе од два месеци.
Ситуацијата стана критична откако иранските ракети и беспилотни летала го погодија објектот Рас Лафан, клучен индустриски центар, оштетувајќи ја виталната опрема и намалувајќи го производствениот капацитет за 17 проценти. Дури и ако теснецот се отвори утре, ќе бидат потребни години за производството да се врати на нивоата пред конфликтот, пренесува Банкар.ме.
ММФ предвидува драматичен пад на БДП
Економските загуби се огромни. Државниот енергетски гигант, „КатарЕнерџи“, веќе изгуби милијарди долари, додека дневните трошоци за изгубена продажба и лизинг на бродови изнесуваат стотици милиони долари.
Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) предвидува дека катарската економија ќе се намали за дури 8,6 проценти оваа година.
Покрај енергетската криза, земјата е отсечена и од увозните патишта. Катар увезува околу 90 проценти од својата храна, а морската блокада ги принуди властите да посегнат по екстремно скапи алтернативи. Свежата храна од Европа и житото од Америка сега се доставуваат со скап воздушен товар или камиони преку Саудиска Арабија.
За да се спречи галопирачката инфлација, владата агресивно ги субвенционира цените на храната, па цените во супермаркетите досега се зголемија само за 5 до 10 проценти.
Празни луксузни трговски центри и заминување на странци
Амбицијата на Катар да стане глобален туристички и деловен центар, во кој се инвестирани стотици милијарди долари преку Светското првенство и проекти како градот Лусаил, е сериозно потресена. Бројот на меѓународни посетители драстично се намали, а многу мултинационални компании ги повлекуваат своите вработени од земјата поради страв од нестабилност.
„Доколку има масовен егзодус на странската работна сила, која сочинува 90 проценти од населението, ситуацијата ќе стане застрашувачка“, предупредуваат аналитичарите. Иако Катар има суверен фонд за богатство од 600 милијарди долари што му овозможува да исплаќа плати и да одржува основни услуги, долгорочната штета на неговиот имиџ како стабилна инвестициска дестинација би можела да биде неповратна.
Можат ли длабоките џебови да ја спасат Доха?
И покрај кризата, рејтинг агенцијата S&P Global го задржа рејтингот на Катар, потпирајќи се на огромните акумулирани фискални средства на земјата.
Властите во Доха прават сè за да произведат мир и да спречат колапс на приватниот сектор, но експертите се согласуваат: судбината на најбогатата пустинска метропола сега зависи исклучиво од тоа колку долго Ормутскиот теснец ќе остане затворен.