Европската Унија сака да го користи дигиталното евро за да ја намали зависноста од американските платни системи како што се Visa, Mastercard, Apple Pay и Google Pay, и да создаде свое паневропско решение за плаќања во продавници и на интернет.
Проектот ќе направи нов чекор напред во вторник, кога претставниците во Европскиот парламент треба да гласаат за правилата потребни за воведување на дигиталното евро. Европската централна банка првпат предложи дигитално евро во 2020 година, а Европската комисија потоа презентираше формален законодавен предлог.
Дигиталното евро нема да биде исто како парите што граѓаните ги чуваат на своите банкарски сметки. При плаќање со картичка, Apple Pay или Google Pay денес, се користат пари од постоечка сметка. Дигиталното евро би се чувало во посебен виртуелен паричник.
Според планот на Европската централна банка, дигиталното евро би можело да им стане достапно на граѓаните во 2029 година, доколку европските институции се согласат за правилата до крајот на оваа година. Доколку се исполни тој рок, пилот-програмата би можела да започне кон средината на 2027 година.
Дигиталното евро би имало иста вредност како и готовината. Корисниците треба да отворат сметка во банка или јавна институција, како што е пошта, и да префрлаат пари на неа од друга сметка или да ги платат во готово. После тоа, тие би можеле да плаќаат со дигитални евра во продавници, на интернет или директно до други луѓе, преку картичка, апликација или мобилен телефон.
Европската централна банка истакнува дека дигиталното евро нема да ги замени готовината или постојните приватни методи на плаќање. Целта е да им се даде на граѓаните дополнителна опција за плаќање, особено во време кога секојдневниот живот станува сè повеќе дигитален.
Една од главните причини за воведување на дигиталното евро е прашањето за финансискиот суверенитет. Европските претставници предупредуваат дека платните системи не се неутрална инфраструктура, туку се и инструмент на економска и политичка моќ. Според податоците на ЕЦБ, речиси две третини од плаќањата со картички во еврозоната ги обработуваат неевропски компании, главно Visa и Mastercard. Во 13 од 21 земја од еврозоната, не постои национален систем на картички за секојдневни плаќања во продавници или онлајн.
Застапниците на дигиталното евро веруваат дека тоа би ѝ дало на Европа сопствена платежна инфраструктура и би ја намалило зависноста од американските технолошки и финансиски компании. Како пример за ранливост, често се наведуваат санкциите на САД од 2025 година против судиите на Меѓународниот кривичен суд, по што некои европски претставници го изгубија пристапот до услугите за плаќање.
Но, банките се против проектот, првенствено поради трошоците и можните последици за нивниот бизнис модел. Европската банкарска федерација процени дека адаптирањето на банкарскиот систем на дигиталното евро би можело да чини 18 милијарди евра. ЕЦБ, од друга страна, проценува дека инвестициските трошоци за банкарскиот сектор би изнесувале помеѓу четири и 5,8 милијарди евра.
Банките исто така стравуваат дека граѓаните би можеле да префрлат пари од банкарски депозити во дигитални евра, што би можело да ги намали нивните извори на финансирање. ЕЦБ тврди дека системот е дизајниран да спречи големи одливи на депозити и нема да ја загрози финансиската стабилност, дури и во кризни ситуации.
Некои европски банки исто така се загрижени дека дигиталното евро би можело да се натпреварува со нивните онлајн услуги и со пан-европскиот систем за плаќање Wero. Сепак, за Брисел, клучното прашање е пошироко од банкарскиот сектор: кој ќе ја контролира инфраструктурата на секојдневните дигитални плаќања во Европа во иднина.