Златото повторно добива сè поважна улога во меѓународниот финансиски систем, но фокусот повеќе не е само на неговата цена или количините што ги купуваат централните банки. Сè поважно прашање е каде физички се складира инвестициското злато и дали државата има безбеден пристап до сопствените резерви во време на криза.
Според извештајот на Европската централна банка (ЕЦБ) за меѓународната улога на еврото, на крајот на 2025 година, златото сочинуваше 27 проценти од официјалните резерви на централните банки, гледано според пазарната вредност. Така, ги престигна американските државни обврзници, кои сочинуваа 22 проценти, додека уделот на средствата деноминирани во евра беше 15 проценти.
Сепак, ЕЦБ истакнува дека голем дел од ова поместување е резултат на силниот пораст на цената на златото, а не само на новите купувања од страна на централните банки. Затоа вториот дел од приказната станува сè поважен – не само дали централната банка го поседува златото, туку и каде се наоѓа.
Анкетата за златните резерви на Централните банки за 2026 година, спроведена од Светскиот совет за злато, покажува дека одредени институции веќе го менуваат начинот на кој ги чуваат своите златни резерви. Во текот на изминатите 12 месеци, девет проценти од анкетираните централни банки ја зголемиле количината на злато што го чуваат во земјата, додека дополнителни 10 проценти ги распоредиле златните резерви на повеќе локации во странство.
Ова покажува дека златото сè помалку се смета за само бројка во финансиските резерви на централната банка. Тоа станува стратешко средство чија вредност зависи не само од пазарната цена, туку и од физичката достапност. Во кризни ситуации, ликвидноста не значи само дека некои средства можат да се продадат. Таа, исто така, подразбира дека државата има реален пристап до тој имот кога ѝ е потребен.
„Централните банки повеќе не прашуваат колку принос може да донесе една актива. Многу поважни прашања се: кој ја контролира таа актива, каде се наоѓа и дали државата има вистински пристап до таа актива во време на криза. Ова е особено важно кога станува збор за злато, бидејќи златото не е нечие ветување за плаќање. Тоа е физичка актива. Затоа репатријацијата на златото не е симболичен потег, туку начин за намалување на правните, оперативните и геополитичките ризици“, рече Георги Христов, директор на компанијата „Тавекс злато&сребро“ и економски аналитичар.