Најновите податоци од Евростат го уриваат општоприфатеното мислење дека граѓаните на југот на Европа се најзадолжени. На врвот на листата се најдоа богатите земји од северот и западот на континентот, додека Италија, Грција и Шпанија се далеку под европскиот просек кога станува збор за долгот на домаќинствата.
Иако земјите од јужна Европа често се сметаат за презадолжени, најновите податоци покажуваат сосема поинаква слика. Според статистиката на Евростат, најбогатите земји во Северна и Западна Европа бележат највисок долг на домаќинствата.
Во 2025 година, долгот на домаќинствата во Европската Унија изнесуваше 49,4 проценти од БДП, додека во Еврозоната беше 50,7 проценти. Овој индикатор се намалува веќе неколку години, откако надмина 60 проценти во 2020 година.
Долгот на домаќинствата вклучува станбени кредити, потрошувачки кредити и други форми на задолжување од страна на граѓаните. Изразувањето на долгот како процент од бруто домашниот производ овозможува споредба на земји со различни големини и го покажува нивото на задолженост во однос на силата на нивната економија.
Експертите истакнуваат дека високиот долг не мора нужно да биде проблем, бидејќи развиените пазари на недвижности и поволните услови за кредитирање честопати ги охрабруваат граѓаните да се задолжуваат повеќе. Сепак, Европската комисија смета дека ниво над 55 проценти од БДП може да претставува ризик за економската стабилност, особено во периоди на финансиски кризи.
Северот на Европа води во однос на задолженоста
Најголемото изненадување е фактот дека седум земји со долг на домаќинствата поголем од 55 проценти од БДП се наоѓаат токму во Северна или Западна Европа.
Спротивно на тоа, земјите од јужна Европа, кои со години се поврзани со долгови кризи, имаат значително помалку задолжени домаќинства. Така, долгот на домаќинствата во Италија е 35,9 проценти од БДП, во Грција 38 проценти, а во Шпанија 42,9 проценти, што е под просекот на Европската Унија.
Десет европски земји со најзадолжени домаќинства:
Холандија – 93,5% од БДП
Данска – 84,1%
Шведска – 82,3%
Финска – 62,9%
Луксембург – 60,5%
Франција – 59,5%
Белгија – 56,4%
Кипар – 54,2%
Португалија – 53,9%
Германија – 49%
Во повеќето од овие земји, најголемиот дел од долгот се однесува на станбени кредити, а високото ниво на задолженост е поврзано со развиен пазар на недвижности, поволни услови за финансирање и висок животен стандард.
Во исто време, многу од овие земји имаат и значителни финансиски средства и пензиски фондови, што ги ублажува ризиците од висока задолженост на домаќинствата. Сепак, експертите предупредуваат дека зголемувањето на каматните стапки може дополнително да ги оптовари граѓаните кои ги отплаќаат кредитите со варијабилна камата.