Европската претприемничка слика во второто тримесечје доби нешто потемни тонови. Во Европската Унија се основани помалку нови компании, додека истовремено значително порасна бројот на стечаи.
Според најновите податоци на Евростат, бројот на регистрации на нови компании во ЕУ е намален за 0,5 проценти во споредба со првото тримесечје од 2026 година. Бројот на пријавени стечаи во истиот период порасна за 5,7 проценти.
Разликата меѓу овие два показатели е поважна од самиот пад на регистрациите. Европа и понатаму добива нови компании, но претприемничкиот замав слабее токму во моментот кога расте бројот на оние кои повеќе не успеваат да опстанат.
Бројот на нови регистрации е намален второ тримесечје по ред. Истовремено, стечаите го достигнаа највисокото ниво од првото тримесечје во 2019 година.
Индустријата предничи по падот на нови регистрации
Падот на регистрациите на нови компании е забележан во пет од осумте економски сектори што ги следи Евростат.
Најголем е во индустријата. Бројот на нови регистрации е намален за 3,6 проценти во однос на претходното тримесечје.
Следат сместувањето и угостителството со пад од 3,4 проценти, како и образованието и социјалните дејности, каде што бројот на нови регистрации е намален за 3,2 проценти.
Сепак, пошироката слика не е толку негативна колку што би можел да сугерира еден квартален податок. И покрај овогодишниот пад, бројот на регистрации во второто тримесечје и понатаму е над нивото забележано пред пандемијата во речиси сите сектори.
Тоа значи дека Европа не минува низ исчезнување на претприемничкиот интерес. Повеќе станува збор за забавување по периодот во кој бројот на нови регистрации повторно растеше.
ИКТ секторот оди во целосно спротивна насока
Додека мнозинството набљудувани сектори бележат помалку нови компании, информациите и комуникациите силно се издвојуваат од остатокот од економијата.
Бројот на нови регистрации во тој сектор за само едно тримесечје порасна за 8,8 проценти.
Градежништвото исто така остана во плус, но со значително поскромен раст од еден процент. Во финансиските дејности бројот на регистрации остана непроменет.
ИКТ притоа не расте само едно тримесечје. Евростат наведува дека секторот за информации и комуникации бележи долгорочен раст на новите регистрации уште од второто тримесечје од 2025 година.
Новите претприемнички проекти, според тоа, не исчезнуваат подеднакво од сите сектори. ИКТ засега јасно се издвојува како област во која се основаат повеќе нови компании.
Стечаите растат значително побрзо
Другата страна на статистиката на Евростат е уште поизразена.
Бројот на стечаи во ЕУ порасна за 5,7 проценти во споредба со првото тримесечје, а раст е забележан во пет од осумте набљудувани сектори.
Најголем скок се случи во образованието и социјалните дејности, каде што бројот на стечаи порасна за дури 21,1 процент.
Во транспортот растот изнесува 11,4 проценти, а во финансиските дејности 6,8 проценти.
Растот на стечаите доаѓа во момент кога компаниите се соочуваат и со понеповолни услови за финансирање. Според истражувањето на Европската централна банка за пристапот до финансирање на компаниите, нето 42 проценти од компаниите во еврозоната во второто тримесечје пријавиле раст на каматите на банкарските кредити. Едно тримесечје претходно тој удел изнесуваше 26 проценти.
Притисокот беше широко распространет. Раст на каматите пријавија нето 43 проценти од малите и средните претпријатија и 41 процент од големите компании.
Тоа не значи дека поскапите кредити директно го предизвикаа растот на стечаите. Но, комбинацијата од поскапо финансирање и поголем број деловни неуспеси покажува дека опкружувањето за европските компании стана позатегнато.
Туризмот покажува дека две статистики не мора да одат заедно
Податоците за сместување и угостителство носат интересен пресврт.
Бројот на нови регистрации во секторот падна за 3,4 проценти, што го сврстува меѓу дејностите со најголем пад. Истовремено, бројот на стечаи е намален за 2,6 проценти.
Сличен правец се гледа и во градежништвото. Регистрациите пораснаа за еден процент, додека бројот на стечаи падна за 1,7 проценти. Во трговијата бројот на стечаи е намален за 1,2 проценти.
Тоа е важна разлика. Помалку нови компании не значи автоматски дека постојните компании работат полошо.
Во одделни сектори, послабиот број на регистрации може да биде знак за попретпазлив влез на нови играчи на пазарот, додека постојните компании истовремено успеваат да го одржат работењето.
Не е аларм, но е сигнал
Едно тримесечје не е доволно за заклучок дека Европа влегува во нов бран деловни проблеми. Кварталните податоци за регистрациите и стечаите можат да осцилираат, а разликите меѓу државите и секторите се големи.
Сепак, фактот што стечаите го достигнаа највисокото ниво од 2019 година заслужува внимание.
Европската централна банка во мајскиот Преглед на финансиската стабилност предупреди и на ранливоста на дел од малите и средните претпријатија. Стапките на неплаќање на нивните кредити и понатаму се значително над нивоата забележани непосредно по пандемијата.
Најновите податоци на Евростат се вклопуваат во сликата на економија во која деловните ризици не се подеднакво распоредени.
Европа во второто тримесечје не престана да создава нови компании. Но, односот меѓу 0,5 проценти помалку нови регистрации и 5,7 проценти повеќе стечаи покажува дека деловното опкружување стана поселективно.
Можеби токму разликата меѓу секторите е најважната порака од целата статистика.
Додека индустријата бележи најголем пад на новите регистрации, информациите и комуникациите растат за 8,8 проценти.
Новите компании, значи, и понатаму се отвораат. Само сè помалку на истите места.