Екстремната топлина и суша ги уништуваат посевите низ цела Европа. Земјоделците се соочуваат и со високи цени на енергијата и ѓубривата, кои се погодени од војните на Блискиот Исток и Украина.
Цените на храната би можеле значително да пораснат низ целиот свет оваа година, а се очекува пченицата да поскапи најмногу, што ќе влијае на цените на лебот и тестенините.
Британската економска аналитичка компанија „Оксфорд економикс“ проценува дека глобалните цени на храната ќе пораснат за 11,8 проценти во 2026 година, а за уште 4,8 проценти во 2027 година.
Житарките, овошјето, зеленчукот и млечните производи треба да поскапат најмногу. Екстремните горештини и суши ги уништуваат посевите низ цела Европа. Земјоделците се соочуваат и со високи цени на енергијата и ѓубривата, кои се погодени од војните на Блискиот Исток и Украина.
По топлотниот бран во Европа, здружението на трговци со жито и маслодајни семиња, со седиште во Брисел, во јули ја намали својата прогноза за приносите од жито во Европската Унија и Обединетото Кралство од 295,5 на 286,6 милиони тони. Минатата година, приносот изнесуваше 310 милиони тони.
Војните ги зголемуваат цените на горивото и ѓубривата
Трошоците на земјоделците исто така растат поради прекините во снабдувањето со нафта и други суровини, предизвикани од блокадата на Ормутскиот теснец поради војната во Иран. Глобалните цени на дизелот во јули беа за 36 проценти повисоки од претходната година, делумно поради блокадата на теснецот. „Оксфорд економикс“ очекува цените на ѓубривата да пораснат за 22 проценти оваа година.
Томас Дворжак, виш економист во „Оксфорд економикс“, тврди дека најголемото влијание врз глобалните цени на храната има „војната меѓу САД и Иран и нејзиното влијание врз ресурсите потребни за производство, првенствено дизелот, природниот гас и ѓубривата“.
Војната во Украина, исто така, силно влијае на пазарот на храна.
„Русија и Украина заедно сочинуваат нешто помалку од 30 проценти од светскиот извоз на пченица и повеќе од 10 проценти од извозот на пченка“, истакнува Дворак. Нападите врз руските и украинските пристаништа, терминали и бродови, како и отежнатиот извоз преку Црното и Азовското Море, би можеле да го загрозат годишниот капацитет за извоз на жито од 86 милиони тони. Тоа е речиси 17 проценти од вкупниот светски извоз на жито.
Пченицата под најголем притисок
„Житарките, овошјето и зеленчукот, како и млечните производи, ќе бидат најтешко погодени“, рече Дворак, додавајќи дека тие категории се најизложени на суши и топлина.
„Ова ќе влијае и на цените на преработените производи како што се лебот, сирењето, виното или маслото“, додаде Дворак. Од друга страна, месото треба да биде помалку погодено.
Цената на пченицата е под најголем притисок бидејќи нејзиното производство бара големи количини ѓубрива. „Оксфорд економикс“ очекува цената во третиот квартал од 2026 година да биде за 36 проценти повисока од претходната година и да достигне околу 4,40 евра за приближно 20 килограми. Пченицата е клучна состојка во многу производи, вклучувајќи тестенини, бисквити или житарки за појадок.