Внимателно планирање на буџетот, управување со трошоците за позајмување, заштита на паричните резерви и ограничување на финансиските ризици – експертите објаснуваат како домаќинствата и бизнисите можат да се справат со инфлацијата и високите каматни стапки.
Дали треба да направите голема набавка или да почекате? Дали сега е вистинското време да започнете бизнис? Што ќе се случи со каматните стапки и колку повеќе можат да пораснат трошоците за живот?
За милиони Европејци, донесувањето вакви одлуки стана потешко. Наглиот пораст на трошоците за живот, флуктуациите на цените на енергијата и повисоките трошоци за задолжување создаваат средина во која планирањето дури и неколку месеци однапред е доста сложено.
Проблемот не е само што цените се зголемија, туку и што за потрошувачите станува сè потешко да проценат што ќе се случи следно, пишува Euronews.
Да почекаме или да преземеме акција?
Џенет Леге, заменик-извршен директор на Британската асоцијација на корпоративни благајници – организација која ги обединува експертите задолжени за управување со пари и финансиски ризици во компаниите – смета дека претпазливоста е оправдана со оглед на тоа што меѓународните случувања се сè уште многу непредвидливи.
Кога ја прашале каков совет би му дала на некој што размислува да започне бизнис или да направи голема набавка, таа одговорила: „Мислам дека во моментов е потребно да се следат случувањата некое време и да се одржи одредена доза на претпазливост“.
Кога станува збор за домаќинствата, примената на овој пристап започнува со неколку основни прашања.
Колку е неопходен тој конкретен трошок? Може ли да се покрие без да се исцрпат постојните заштеди? Дали бара задолжување и, ако е така, колку од приходите ќе се користат за отплата? И што ќе се случи ако приходот привремено се намали или ако некои неопходни трошоци се зголемат?
Каматни стапки: Зошто прогнозите остануваат тешки
Движењето на каматните стапки е еден од клучните извори на неизвесност, особено за оние кои веќе имаат кредити или размислуваат за ново задолжување.
Зборувајќи за ситуацијата во Обединетото Кралство, Леге истакна дека се очекува пад на каматните стапки, но искуството од последните години покажува колку лесно прогнозите можат да се покажат како погрешни.
„Во последните години постојано слушаме дека каматните стапки ќе паднат, а потоа повторно ќе се зголемат“, рече таа. Според неа, волатилноста веројатно ќе биде карактеристика на „новата нормалност“.
„Цените ќе растат и ќе паѓаат, а ние ќе мора да се прилагодиме“, рече таа.
За корисниците на кредити, клучното прашање е како е структуриран нивниот договор: Дали каматната стапка е фиксна или променлива, кога се прилагодува и до кој степен може да се промени износот на месечната рата.
Како да се заштити буџетот на домаќинствата
Жил Бон-Лонг, раководител на корпоративното управување со готовина, ги поврзува притисоците врз трошоците за живот со меѓународните геополитички случувања.
Тој, исто така, предупреди дека трошоците за живот би можеле да продолжат да растат на краток рок.
Неговиот главен совет до потрошувачите е „внимателно управување со трошењето“.
Ова подразбира посистематско следење на месечните трошоци и повнимателно планирање на купувањата. Исто така е корисно да се направи разлика помеѓу неопходните трошоци – како што се оние за домување и енергија – од оние што можат полесно да се прилагодат.
Што можат да направат бизнисите
За компаниите, неизвесноста не е само за цените на производите. Таа влијае и на трошоците за финансирање, снабдувањето со суровини и можноста за планирање идни инвестиции.
Бон-Лонг ја нагласи важноста на стратегиите за ограничување на ризикот познати како хеџирање. Станува збор за употреба на финансиски договори што го ублажуваат влијанието на промените во каматните стапки или цените.
„Од деловна перспектива, важно е да се имаат политики за хеџирање за да се ограничи изложеноста на растечките флуктуирачки каматни стапки“, објасни тој.
Тие вклучуваат, на пример, свопови на каматни стапки, кои им овозможуваат на компаниите да разменуваат плаќања со променлива камата за плаќања со фиксна каматна стапка, како и слични стратегии за ограничување на ризиците поврзани со промените во цените на стоките.
Ралф Кестен од германската компанија cflox, која е специјализирана за управување со обртен капитал, даде малку пооптимистичка оценка.
Како што објасни тој за „Еуроњуз“, повисоките каматни стапки и низата кризи во последните години ги зголемија оперативните трошоци на компаниите, вршејќи притисок врз нивната ликвидност. Сепак, тој верува дека денес постојат неколку решенија што можат да помогнат во справувањето со овие предизвици.
„Сведоци сме на зголемување на цените, но постојат и решенија што можат да им помогнат на компаниите и во исто време да спречат прекумерен товар врз потрошувачите“, рече тој.
Планирање во услови на неизвесност
Експертите се согласуваат за една клучна точка: неизвесноста бара подготовка. За потрошувачите, ова значи појасен увид во сопствените финансии и поголема претпазливост при преземање обврски. За компаниите, ова значи навремено препознавање на ризиците и планирање како да ги решат.
Можеби најважната дилема е онаа што ја поставува Џенет Леге: Колку долго можеме да чекаме пред да имаме доволно сигурност за да ја донесеме следната одлука?
Во период во кој условите постојано се менуваат, вели тој, одговорот не лежи ниту во брзањето ниту во трајното одложување.
Сè се сведува на способноста за донесување одлуки врз основа на вистинските информации, реалното планирање и доволно флексибилност за прилагодување кога фактите ќе се променат.