Кога член на семејството ќе побара пари, канадскиот инвеститор и телевизиска ѕвезда Кевин О’Лири ги подарува, со еден услов, тоа да биде прв и последен пат.
Прашањето „Можете ли да ми позајмите пари?“ е познато на речиси секое семејство. Некој бара пари за автомобил, некој за свадба, а некој за започнување бизнис. Најбогатите луѓе во светот имаат правило за кое пишуваше американското бизнис списание Fast Company.
Кевин О’Лири е канадски бизнисмен и инвеститор. Тој е познат на пошироката јавност како една од „ајкулите“ во американската телевизиска емисија Shark Tank, во која претприемачите ги презентираат своите идеи на инвеститорите и бараат пари за нив. Поради неговите остри коментари во емисијата, го доби прекарот „Господин чудесен“. Своето богатство го стекнал во софтверската индустрија, а денес инвестира во десетици компании.
Најлошата страна на богатството
Во гостувањето во подкастот The Fifth Column, О’Лири беше прашан што му е најтешко во врска со тоа што е богат човек. Тој одговори без размислување: „Да имаш сопствено семејство кое те прашува за пари. Тоа е исклучително тешко“.
Тој изјави дека членовите на семејството честопати не бараат пари директно, туку очекуваат тој да инвестира во нивната идеја, ресторан или некој друг бизнис.
„На почетокот се чувствувате виновни за сопствениот успех и им давате пари, а потоа полека го уништувате односот со тие луѓе и имате ужасен празник“, рече О’Лири, осврнувајќи се на Денот на благодарноста, американскиот празник кога целото семејство се собира околу масата.
Подарок, но само еднаш
Затоа има едноставно правило. Кога некој во семејството ќе побара, на пример, 200.000 долари, тој одговара вака:
„Ќе ти дадам 200.000 долари. Не мора да ми враќаш, тоа е подарок, но не сакам никогаш повеќе да ме прашаш за пари.“
„Сакам да зборуваме за семејството на празничната маса, а не за пари. Видов колку пари можат да уништат семејство поради заеми насекаде, кога се обидуваш да наплатиш долг од твојот зет. Тоа е лудо“, рече тој.
Други богати луѓе почнаа да применуваат слично правило за еднократен подарок.
Гејтс и Џеј-Зи не им давале пари на роднини
О’Лири не е единствениот милионер чии семејни финансиски барања му создаваат главоболка.
Бил Гејтс, основачот на Мајкрософт, изјави за „Њујорк тајмс“ дека му олеснало што неговата ќерка не го прашала за пари кога собирала инвестиции за нејзиниот стартап за онлајн продажба. Тој истакнал дека во тој случај би ја држел „на тесен поводник“, постојано проверувајќи го бизнисот и веројатно премногу мек кон неа, прашувајќи се дали постапил правилно.
Неговата поранешна сопруга Мелинда Френч Гејтс, исто така, не инвестирала пари во бизнисот на својата ќерка. Тој верува дека парите што децата ги добиваат „на чинија“ можат да ги лишат од можноста да научат нешто.
Американскиот рапер и бизнисмен Џеј-Зи еднаш предизвика бура од реакции на интернет кога изјави дека не би му дал на роднина 4.800 долари за да започне бизнис. Тој истакна дека на роднината треба да му се покаже дека животот не функционира така. Таа одлука, според списанието „Фаст компани“, исто така, го оштетила нивниот однос, а Џеј-Зи признал дека токму за да го зачува мирот, се оддалечил од финансиските барања на семејството.
Писателот и инвеститор Морган Хаузел, автор на книгата „Психологијата на парите“, ја сумирал оваа дилема на следниов начин: Кога користите пари за да им помогнете на најблиските, особено на младите, ризикувате да ја задушите нивната амбиција или да предизвикате конфликти со тоа што ќе им го одземете лесен живот.
Што значи ова за оние кои не се богати?
Повеќето луѓе никогаш нема да се разделат со стотици илјади долари. Сепак, финансиските советници веруваат дека постојат лекции што сите треба да ги научат од правилото на О’Лири.
Ако вложувате пари во бизнисот на вашиот брат или зет, мора да одлучите колку сакате да се мешате во тоа како тој го води, а тоа често води до конфликт. Кога ќе го повикате вашиот зет за да го вратите долгот, врската страда, без оглед на тоа дали е 200.000 или помалку.
Затоа некои советници препорачуваат да му се помогне на семејството со подарок за важни животни настани, како што се плаќање за образование или учество во купување стан, наместо да се дава заем или да се инвестира во семеен бизнис.
Советникот за управување со богатство, Нил Торни, напиша за деловниот весник на „Фајненшл тајмс“ дека, со оглед на сите компликации и ризици, подобро е да се избегнува финансирање на бизнисот на член на семејството.
Лекцијата за сите, како што пишува „Фаст компани“, е дека позајмувањето и инвестирањето кај роднини е минско поле, без оглед на приходот. Еднократниот подарок често е подобар избор.
Ако не можете да си дозволите да ги дадете парите како подарок, можеби е подобро да кажете „не“ и да го одржите мирот на семејната маса.