Цените на становите, кириите и трошоците за енергија во последните години претставуваат сè поголем товар врз буџетите на домаќинствата низ цела Европа.
Милиони граѓани трошат повеќе од 40 проценти од својот расположлив приход за домување, а Грција се издвојува меѓу најпогодените земји. Според податоците на Евростат, Хрватска е меѓу земјите со најмал дел од населението што се соочува со таков товар.
Според податоците на Евростат, цените на станбените недвижности во Европската Унија се зголемиле во просек за 69 проценти помеѓу 2015 и вториот квартал од 2026 година. Во некои земји, цените дури и повеќе од двојно се зголемиле, додека кириите и трошоците за енергија се зголемиле во исто време.
Европскиот совет предупредува на криза во домувањето предизвикана од зголемувањето на цените на недвижностите и вкупните трошоци за домување, пишува Eуроњус.
Еден од индикаторите за сериозноста на проблемот е уделот на населението што троши повеќе од 40 проценти од својот расположлив приход за домување. Евростат го нарекува овој индикатор стапка на прекумерен товар на трошоците за домување. На ниво на ЕУ, тој изнесуваше 7,7 проценти во 2025 година.
Експертите предупредуваат дека главните причини за таков товар се растот на цените и кириите за домување, што во многу градови е значително побрзо од растот на платите, особено кај граѓаните со пониски приходи.
Грција е убедливо најпогодена, Хрватска е на дното на листата.
Меѓу европските земји за кои има достапни податоци, ситуацијата е најтешка во Грција. Таму, дури 26,4 проценти од населението во 2025 година живеело во домаќинства кои трошеле повеќе од 40 проценти од својот расположлив приход за домување. Ова е повеќе од три пати повисоко од просекот на ЕУ.
На второ место меѓу членките на Унијата е Данска со 14,7 проценти, по што следуваат Германија со 11,2 и Шведска со 10,8 проценти.
Естонија (8,8 проценти), Чешка (8,2 проценти) и Луксембург (8,1 процент) се исто така над европскиот просек. Надвор од ЕУ, високи стапки се регистрирани во Швајцарија (15,3 проценти) и Норвешка (13,5 проценти).
Од друга страна, најнизок товар е регистриран на Кипар, каде што само 2,4 проценти од населението троши повеќе од 40 проценти од својот приход за домување.
Хрватска е исто така на дното на рангирањето со удел од 3,2 проценти, додека Словенија и Словачка бележат по 3,5 проценти.
Меѓу најголемите економии на ЕУ, Шпанија е со 7,2 проценти, Франција со 6,4 проценти и Италија со пет проценти. Германија, од друга страна, е далеку над просекот.
Повеќе од 34 милиони луѓе во ЕУ се под голем финансиски притисок
Иако процентите покажуваат разлики меѓу земјите, вистинскиот број на засегнати граѓани дополнително го открива обемот на проблемот. Во Европската Унија, повеќе од 34 милиони луѓе живеат во домаќинства кои трошат повеќе од 40 проценти од својот расположлив приход за домување.
Повеќето од нив се во Германија, дури 9,4 милиони. По нив следуваат Турција со 8,6 милиони, Франција со 4,4 милиони, Шпанија со 3,5 милиони и Италија со 2,9 милиони. Грција е на шесто место со 2,7 милиони засегнати жители.
Граѓаните со ниски приходи се особено изложени на ризик. Меѓу лицата кои се изложени на ризик од сиромаштија, дури 29,1 процент од жителите на ЕУ трошат повеќе од 40 проценти од својот расположлив приход за домување.
Во Грција, ситуацијата е уште подраматична: таквото оптоварување влијае на дури 82,6 проценти од луѓето кои се изложени на ризик од сиромаштија. Данска следеше со 59,8 проценти и Швајцарија со 56,1 процент.
Во Хрватска, тој удел е 14,9 проценти, што е меѓу најниските вредности во Европа. На Кипар е 7,6 проценти, а во Албанија е 8,2 проценти.
Експертите предупредуваат дека разликите меѓу земјите не можат да се објаснат само со цените на недвижностите. Важна улога играат висината на платите, социјалниот систем, уделот на граѓаните што живеат во изнајмени станови и општите трошоци за живот.
Дополнителен притисок во наредниот период би можел да биде порастот на цените на енергијата, каматните стапки и инфлацијата, особено ако тие продолжат да растат побрзо од приходите на домаќинствата.