Земјите од еврозоната имаат рок до петок да предложат кандидати за наследник на Кристин Лагард на функцијата претседател на Европската централна банка (ЕЦБ), додека министрите за финансии треба да ги разгледаат примените номинации на состанокот на 9 ноември, изјави портпаролот на Еврогрупата за „Еуроњуз“.
Откако Лагард испрати писмо до претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, минатиот четврток, „Советот на ЕУ ја започна постапката за назначување наследник на претседателот на ЕЦБ“, рече портпаролот.
„Членовите на Извршниот одбор на ЕЦБ ги назначува Европскиот совет, кој донесува одлука врз основа на препораката на Советот на ЕУ за кандидатот“, објасни тој, осврнувајќи се на лидерите на ЕУ и министрите на земјите-членки.
Само земјите што го користат еврото гласаат за препораката, поради што овие назначувања претходно се дискутираат во рамките на Еврогрупата.
Претседателот на Еврогрупата, грчкиот министер за финансии Киријакос Пјеракакис, „ги повика земјите-членки да ги достават своите предлози за кандидати до петок, 6 ноември“, додаде портпаролот, истакнувајќи дека „Еврогрупата ќе ги разгледа добиените номинации на состанокот на 9 ноември“.
Кандидатот ќе мора да ја добие поддршката од најмалку 16 од 21 земја од еврозоната, кои заедно претставуваат најмалку 65 проценти од населението на блокот.
Конечната одлука потоа ја донесуваат лидерите на ЕУ, откако Европскиот парламент и Управниот совет на ЕЦБ ќе го дадат своето мислење.
Зошто Кристин Лагард ја напушта функцијата?
Кристин Лагард минатата недела објави дека ќе ја напушти својата позиција на 7 февруари 2027 година, што ќе го скрати нејзиниот осумгодишен мандат за речиси девет месеци.
Во разговор со новинарите во Франкфурт подоцна истиот ден, таа објасни дека нејзиното заминување ќе ѝ овозможи поголема слобода да зборува за теми надвор од сферата на монетарната политика.
„Не мислам дека можам да останам неутрална. Ме интересира вистината и гледам дека таа многу често е искривена и доведена во прашање со погрешно претставување на фактите“, рече Лагард.
Сепак, таа одби да одговори на прашањето дали ќе поддржи некој од кандидатите на претседателските избори во Франција во април 2027 година.
Како што известува „Еуроњуз“ од февруари, во текот на целата година имаше шпекулации дека времето на нејзиното заминување е поврзано со претстојните избори во Франција. Раното заминување им овозможува на францускиот претседател Емануел Макрон и на германскиот канцелар Фридрих Мерц да влијаат врз изборот на нејзин наследник, во време кога крајната десница ужива силна поддршка пред гласањето во април.
Лагард вети „целосен континуитет во работењето“, опишувајќи ја ЕЦБ како „стабилна и силна како карпа“.
Истиот ден, централната банка ја задржа каматната стапка на депозитите на ниво од 2,5 проценти. Лагард ќе претседава со уште две седници каде што ќе се одлучува за каматните стапки, во декември и февруари.
Кои се главните кандидати?
Две имиња моментално ја водат трката за највисоката позиција во ЕЦБ, а нивните кандидатури беа јавно поддржани од нивните соодветни влади уште во септември, неколку недели пред Лагард да го објави своето заминување.
Еден од нив е Пабло Хернандез де Кос, генерален директор на Банката за меѓународни порамнувања (BIS), честопати нарекувана „централна банка на централните банки“. Претходно беше гувернер на Централната банка на Шпанија од 2018 до 2024 година.
Шпанскиот премиер Педро Санчез ја поддржа неговата кандидатура во интервју за Блумберг на 23 септември, што е прв пат Шпанија да го номинира својот кандидат за претседател на ЕЦБ. Исто така е невообичаено што лидерот на шпанската опозиција, Алберто Нуњез Фехо, му ја даде својата поддршка на Де Кос во октомври, пред вонредните избори што се одржуваат овој месец.
Другиот главен кандидат е Клаас Кнот, кој до 2025 година беше шеф на холандската централна банка 14 години. Еден ден откако Санчез го поддржа Де Кос, холандскиот премиер Роб Јетен изјави за Блумберг дека Кнот би бил „идеален избор“ за многу земји.
А пазарите за предвидување укажуваат дека трката ќе се сведе на двајца кандидати.
Според податоците од вторник наутро, учесниците на платформата на Калши му дадоа на Де Кос 34 проценти шанси за освојување на функцијата, а на Нот 31 процент шанси. На платформата на Полимаркет, разликата беше поголема – 41 процент наспроти 30 проценти во корист на шпанскиот кандидат.
На обете платформи, поранешниот гувернер на Банката на Франција, Франсоа Вилерој де Гало, кој ја напушти функцијата во февруари, го освои третото место. Неговите шанси беа проценети на пет проценти на Калши и 13 проценти на Полимаркет, иако само неколку илјади долари беа инвестирани на секој од овие пазари.
Името на претседателот на Бундесбанк, Јоаким Нагел, беше споменато во трката и претходно, иако досега ниту еден Германец не беше на чело на Европската централна банка.
Изборот на претседател е само дел од пошироката распределба на персоналот
Изборот на нов претседател на ЕЦБ е само еден дел од преговорите за идниот состав на раководството на оваа институција.
Германската членка на Извршниот одбор, Изабел Шнабел, задолжена за пазарните операции на ЕЦБ, треба да се пресели во Меѓународниот монетарен фонд на 3 јануари, додека мандатот на главниот економист на Ирска, Филип Лејн, истекува на крајот на мај следната година.
Со оглед на тоа што половина од шестчлениот Извршен одбор ќе го промени својот состав за период од само пет месеци, се очекува земјите-членки да преговараат за сите три позиции како единствен пакет.
Франција, според очекувањата, би можела да се фокусира на позицијата главен економист, наместо повторно да се обидува да добие трет претседател на ЕЦБ од своите редови. Мадрид, од друга страна, сака да го врати своето место во Извршниот одбор, откако годинава ја загуби позицијата потпретседател.